Man piss wind, wind piss back

από το"ελληνάκι"

Τον τελευταίο καιρό στον ευρύτερο δημόσιο διάλογο, έχει αναπτυχθεί ο γνωστός αντίλογος περί ορθότητας ή μη της κοινωνικής αντίδρασης σε αποφάσεις του Κράτους με παράνομο τρόπο. Πχ τα διαφόρων ειδών κινήματα «Δεν πληρώνω», τα περιστατικά στην Κερατέα, κλπ. Η βασική μου ένσταση στις εν λόγω αντιδράσεις δεν είναι η αποτελεσματικότητά τους (κανείς άλλωστε δεν μπορεί να μην αναγνωρίσει μία επικείμενη επιτυχία του «Δεν πληρώνω» στις τιμές των διοδίων), αλλά η μακροπρόθεσμη επίδρασή τους στην ευρύτερη λειτουργία της κοινωνίας και κατά συνέπεια του Κράτους.

Σε ένα λεωφορείο στο Montgomery της Alabama, στις 2 Μαρτίου 1955, η «έγχρωμη» Claudette Colvin αρνείται να δώσει τη θέση της σε έναν λευκό όπως πρότασσαν οι τότε κανονισμοί της πόλης. Η Colvin συνελήφθη, χωρίς αντίσταση, ενώ συνέχιζε να φωνάζει πως είναι συνταγματικό της δικαίωμα να κάθεται όπου θέλει στο λεωφορείο. Παρόμοιο περιστατικό σημειώθηκε περίπου εννιά μήνες αργότερα με την Rosa Parks, η οποία επίσης συνελήφθη, και φυλακίστηκε. Οι δύο αυτές υποθέσεις πυροδότησαν μία σειρά από δράσεις, κυρίως ένα ευρύτερο μποϊκοτάρισμα της Montgomery Bus Company από τον «έγχρωμο» πληθυσμό της πόλης και άλλους κοινωνικούς ακτιβιστές, και κορυφώθηκαν τον Δεκέμβριο του 1956, όπου το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάσισε την αντισυνταγματικότητα του εν λόγω κανονισμού και διέταξε την άρση του. Η απόφαση αυτή, θεωρείται ιστορικά μία από τις κατακτήσεις – σταθμούς της «έγχρωμης» κοινότητας των ΗΠΑ που αργότερα θα εντατικοποιηθούν με τον Martin Luther King και τον Malcolm X και θα οδηγήσουν στην εξάλειψη όλων των φυλετικών διακρίσεων στη χώρα.

Στην περίπτωση των Claudett Colvin, Rosa Parks και τους «Δεν πληρώνω», υπάρχει μία σημαντική διαφορά. Οι πρώτες δεν αντιστέκονται στη σύλληψή τους, ούτε φωνάζουν για οποιαδήποτε κρατική καταστολή, ούτε πετάνε μολότωφ στα λεωφορεία της Montgomery Bus Company. Φωνάζουν μόνο για τα δικαιώματά τους. Δεν παραγνωρίζουν το γεγονός ότι επί της αρχής παρανομούν και πληρώνουν κανονικά το πρόστιμο που τους αναλογεί. Ταυτόχρονα κινούνται δικαστικά προκειμένου να δικαιωθούν εκ των υστέρων. Στο τέλος, όχι μόνον δικαιώνονται αλλά ξεσηκώνουν και ένα γενικευμένο κύμα κοινωνικής συμπαράστασης που ενδεχομένως να πίεσε το δικαστήριο προς αυτή την απόφαση. Οι Colvin και Parks στην ουσία πέτυχαν την αλλαγή των νόμων χρησιμοποιώντας τους ήδη υπάρχοντες νόμους, αναδεικνύοντας τις ατέλειες των τελευταίων. Χρησιμοποίησαν δημοκρατικούς θεσμούς για να βελτιώσουν την δημοκρατία της κοινωνίας τους.

Σιωπούν στ’ αλήθεια οι διανοούμενοι;

του Παντελη Μπουκαλα, από το "realpolitics"

Τις τελευταίες δεκαετίες, κι όσο από τη μεταπολιτευτική ευφορία οδεύαμε προς τη βαθιά κρίση, εισήχθη ένα νέο έθιμο: να τίθεται κάθε τόσο σε δραματικούς τόνους ή και με έκδηλη στηλιτευτική πρόθεση το ερώτημα «Γιατί σιωπούν οι διανοούμενοι;» Το ερώτημα το θέτουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, και εννοώ τα έντυπα, που παίρνουν τη σκυτάλη το ένα από το άλλο ή απλώς αντλούν μηχανικά από την αποθήκη των στερεοτύπων. Η τηλεόραση, βουλιαγμένη στον υπνωτιστικό κόσμο της, αλλά ταυτόχρονα και διαμορφώτρια του κόσμου στον οποίο είμαστε υποχρεωμένοι να ζούμε όλοι οι υπόλοιποι, δεν ασχολείται με τέτοια ζητήματα· ίσως επειδή γνωρίζει, έστω εξ ενστίκτου, ότι η «διανόηση» που πράγματι παράγει πολιτική σήμερα και η άποψή της έχει όντως την ιδιαίτερη βαρύτητα που της αποδίδουν τα λεξικογραφικά ερμηνεύματα του όρου, είναι οι τηλεοπτικές αυθεντίες.

Αν έχεις στη διάθεσή σου ένα ηγεμονικό τηλεπαράθυρο, τότε σε ένα μήνα παράγεις τόση ιδεολογία όση θα παρήγαν σε δύο ή τρία χρόνια σαράντα πέντε πανεπιστημιακοί κι εξήντα καλλιτέχνες που απλώς κάνουν καλά τη δουλειά τους μακριά από τα φώτα των προβολέων, ή δίνοντας μια συνέντευξη αραιά και πού και συναθροίζοντας, ακόμα πιο αραιά, την υπογραφή τους με άλλες υπογραφές, με την ψευδαίσθηση της «παρέμβασης στο κοινωνικό γίγνεσθαι», η οποία ενίοτε απορρέει από την πεποίθηση της υπεροχής. Και τίποτα πιθανότερο από το εξής: Σε τυχόν δημοσκόπηση, στο ερώτημα «μπορείτε να κατονομάσετε δυο – τρεις διανοούμενους;», οι αυθόρμητες απαντήσεις θα συνέκλιναν στην υπόδειξη «αναγνωρισίμων» του τηλεοπτικού χώρου, όχι κατ’ ανάγκην δημοσιογράφων που τυγχάνουν ειδησάρχες ή και εκπομπάρχες αλλά και συχνών επισκεπτών – «καθηγητών» του τηλεοπτικού «πανεπιστημίου», από την έδρα του οποίου κηρύσσουν τον λόγον της αληθείας (τους). Το ενδεχόμενο να ακουστεί το όνομα του Παναγιώτη Κονδύλη, λ. χ., σε ένα τέτοιο δημοσκοπικό πλαίσιο, μάλλον ανήκει αποκλειστικά στον χώρο της φαντασίας.

Το Φινλανδικό μοντέλο και η Παιδεία

από το "realpolitics"

 Το Φινλανδικό μοντέλο

Ο υπότιτλος του εξαιρετικού ευθυμογραφήματος του Λένου Χρηστίδη, «Ο Πάγος» προκαλεί το μειδίαμα του αναγνώστη, «δίνοντας οδηγίες» για έναν παράδοξο -υποτίθεται- στόχο: «Πώς να απολαμβάνετε τα αγαθά του Καπιταλισμού, χωρίς να χάνετε από τα μάτια σας το στρατηγικό όραμα της αταξικής κοινωνίας». Στην παγωμένη Φινλανδία όμως, φαίνεται πως έχουν πάρει την προτροπή του Πάγου στα σοβαρά: η πιο ανταγωνιστική οικονομία του κόσμου, με την ευέλικτη αγορά εργασίας, τις διευκολύνσεις που προσφέρει στις επενδύσεις και το υψηλότατο κατά κεφαλήν εισόδημα αποτελεί σίγουρα παράδειγμα καπιταλιστικής ανάπτυξης. Την ίδια στιγμή όμως, πάγια αιτήματα της Αριστεράς θεωρούνται στη Φινλανδία αυτονόητα κοινωνικά κεκτημένα…

Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, το Φιλανδικό κοινωνικό κράτος προσαρμόστηκε στις ανάγκες των καιρών, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητά του. Έτσι, τα γενναιόδωρα επιδόματα ανεργίας συνδέθηκαν με προγράμματα κατάρτισης και δια βίου εκπαίδευσης, ούτως ώστε να αποκτούν άμεσα νέες δεξιότητες όσοι βγαίνουν προσωρινά από την αγορά εργασίας. Επιπλέον, η έμφαση που δόθηκε στο ανθρώπινο κεφάλαιο δεν είχε προηγούμενο. Για να διοριστεί κάποιος δάσκαλος ή καθηγητής σε σχολείο σήμερα, πρέπει να έχει υποχρεωτικά μεταπτυχιακό ή διδακτορικό τίτλο σπουδών στο αντικείμενο που διδάσκει (π.χ. χημεία, φυσική, κ.λ.π) και πιστοποιητικό κατάρτισης στην παιδαγωγική. Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο εξαλείφθηκε ολοσχερώς ο αναλφαβητισμός, αλλά απέκτησε και κύρος ο τίτλος του εκπαιδευτικού. Το πρόγραμμα των σπουδών έγινε πολύ πιο απαιτητικό, προκαλώντας, όπως ήταν αναμενόμενο, τη δυσανασχέτηση των μαθητών, οι οποίοι, στην πλειοψηφία τους, ολοκληρώνουν την δευτεροβάθμια εκπαίδευση γνωρίζοντας άριστα τουλάχιστον δύο – και τις περισσότερες φορές τρεις – ξένες γλώσσες. Οι 15χρονοι Φιλανδοί αποδεικνύονται σε διαδοχικά διεθνή τεστ (P.I.S.A) του Ο.Ο.Σ.Α ως οι καλύτεροι του κόσμου, τόσο στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες, όσο και στη γλωσσική αντίληψη. Περιττό φυσικά να αναφέρουμε ότι η παιδεία είναι δωρεάν, ενώ τα ιδιωτικά σχολεία είναι ελάχιστα.

Η μπόχα από το σβησμένο πούρο του lifestyle

του Κώστα Βαξεβάνη, από το "κουτί της Πανδώρας"

Και ξαφνικά το lifestyle σβήνει, αναδύοντας αυτή την μπόχα που αναδύει το βίαια σβησμένο πούρο. Σε λίγο δεν θα υπάρχει ούτε δούλος για να καθαρίσει τα τασάκια. Η αυτοκρατορία της (ξασμένης) τρίχας και του (θεοποιημένου) κώλου μετατρέπεται σε μια γραφειοκρατία που καταγράφει ακάλυπτες επιταγές και παλιές αποδείξεις από Λουί Βιτόν. Τα περιοδικά της λάμψης, πάνε για πολτοποίηση. Κλείνουν. Το χειρότερο είναι πως τα μόνα που πιθανόν να επιβιώσουν είναι αυτά που θα κυκλοφορήσουν για να περιγράφουν την πτώση των μεγιστάνων που καταρρέουν.

Οι ίδιοι δεν μπορούν να καταλάβουν την νέα πραγματικότητα. Φωνάζουν, αγριεύουν, απολύουν, απειλούν. Θεωρούν νομοτελειακή την επιβίωσή τους και άρα ξένη την ευθύνη. Αναζητούν μια συνταγή επιβίωσης, αλλά μάλλον δεν βρίσκεται σε αυτές που χρόνια πρότειναν στους άλλους. Ναι, δεν υπάρχει «Cosmopolitan σελίδα τάδε» για να σε βγάλει απ τον πάτο. Επιπλέον οι σκαφάτες παρέες αποδεικνύεται πως δεν αντέχουν στις τρικυμίες. Διαλύονται στα εξ ων συνετέθησαν. Υποκρισία, συμφέροντα, καιροσκοπισμός.

Στις αρχές της δεκαετίας του 90, έζησα ως δημοσιογράφος την επικράτηση του lifestyle. Ιστορικά περιοδικά, όπως «Ο Ταχυδρόμος», «Εικόνες» , «ΕΝΑ» έκλειναν. Δεν μπορούσαν να αντέξουν στον ανταγωνισμό που δημιουργούσε η εφόρμηση του κοινωνικού νεοπλουτισμού και της γυαλιστερής ζωής. Ακόμη κι όταν διαφαινόταν πως η γυαλάδα ήταν γλίτσα και τίποτα άλλο.

Γέμισε ο κόσμος περιοδικά με κώλους, συμβουλές για σεξ, φωτογραφίες με ανεπάγγελτους και ελαφρά κείμενα που είχαν τη λειτουργία Βίβλου ζωής. Ο καταναλωτισμός έγινε ανάγκη και μετά όραμα και κουλτούρα. Βέβαια τα περιοδικά αυτά δεν τα διάβαζαν ελαφρές γυναίκες μόνο . Τα έπιασαν και αυτοί που στο παρελθόν έσφιγγαν τις γροθιές και οι άλλοι που δεν είχαν κανένα πρόβλημα να χαλαρώσουν τις συνειδήσεις.

Οι Χάντρες

του Αριστείδη Χατζή*, από το "Liberty"

Στην εξαιρετική ταινία του Αλέκου Σακελάριου, Η Κυρά μας η Μαμμή, ένας συνταξιούχος γιατρός εγκαταλείπει την Αθήνα και μετακομίζει σε ένα μικρό επαρχιακό χωριό όπου σχεδιάζει να ανοίξει ιατρείο για να μπορέσει να συμπληρώσει το πενιχρό εισόδημά του. Στο χωριό δεν υπάρχει άλλος γιατρός αλλά κυριαρχεί η «κυρά-Μαμή». Η κυρά-Μαμή εκμεταλλευόμενη την αμάθεια, την πρόληψη και τη δεισιδαιμονία κάνει χρυσές δουλειές με τα ξεματιάσματα και τα μαντζούνια της. Όμως η επιρροή της κυρά-Μαμής δεν περιορίζεται στους αγράμματους απλοϊκούς χωρικούς αλλά απλώνεται και σε όλους τους προύχοντες του χωριού. Σε μια καταπληκτική σεκάνς της ταινίας ο ορθολογιστής γιατρός καθώς γνωρίζει σε μια εκδήλωση τις αρχές του τόπου, εντοπίζει σε όλους τα σημάδια της πρόληψης: όλοι τους φοράνε γαλάζιες χάντρες μέσα στα ρούχα. Στο τέλος μιας χαρακτηριστικής σκηνής χώνει το χέρι του μέσα στο πουκάμισο ενός από αυτούς ξέροντας εκ των προτέρων τι θα βρει μέσα.

Έχουν περάσει πάνω από 50 χρόνια από τότε που γυρίστηκε η ταινία και το χειρότερο δεν είναι ότι υπάρχουν ακόμα άτομα που πιστεύουν στο μάτι, στον καφέ, στα χαρτιά, στα ζώδια, και σε εκσυγχρονισμένες μπούρδες της νέας εποχής όπως η θετική και η αρνητική ενέργεια. Όλα αυτά, όσο θλιβερά κι αν είναι, δεν είναι δυστυχώς τα χειρότερα. Οι χάντρες που θα ανακαλύψει κάποιος, όχι κάτω από μπλούζες και πουκάμισα, αλλά κάτω ακόμα κι από ένα επίστρωμα μόρφωσης, καλλιέργειας και «άποψης» είναι τόσες πολλές και διαφορετικές, που πλέον δεν μπορούμε να κάνουμε ότι δεν τις βλέπουμε, γιατί δεν μπορούν πλέον να κρυφτούν αλλά και γιατί δεν φαίνεται να ντρέπονται αυτοί που τις φορούν.

Οι πιο πολυφορεμένες χάντρες είναι οι θεωρίες συνωμοσίας. Όσο πιο βλακώδεις είναι, τόσο πιο περήφανα ανεμίζουν πάνω από τα ρούχα όσων τις φορούν. Αλήθεια, πόσο αφελής μπορεί να είναι κάποιος για να πιστέψει έστω και μια από τις παρακάτω θεωρίες συνωμοσίας:

• ότι οι Αμερικανοί έριξαν τους δίδυμους πύργους (όλοι το ξέρουν αυτό!)

• ότι προειδοποίησαν όλους τους εβραϊκής καταγωγής εργαζόμενους στους δύο πύργους να μην έρθουν στη δουλειά εκείνη την ημέρα

• ότι ο Κίσινγκερ αποκάλυψε δημόσια τα καταχθόνια σχέδιά του για την καταστροφή του ελληνικού πολιτισμού

• ότι η κυβέρνηση έδωσε εντολή σε προβοκάτορες να κάψουν το κτίριο της Marfin για να αμαυρώσει τις κινητοποιήσεις των εργαζομένων (και φυσικά ο Βγενόπουλος ήταν συναυτουργός)

Άλλο Ιστορία, άλλο σχολικά βιβλία ιστορίας

του Θάνου Βερέμη, από την "αιχμή"

Η επιστήμη της Ιστορίας δεν είναι συνώνυμη με τα σχολικά βιβλία της Ιστορίας. Η πρώτη επιχειρεί διαδοχικές προσεγγίσεις της αλήθειας κάθε θέματος, με βάση τα στοιχεία τα οποία διαθέτει, ενώ τα εκπαιδευτικά βοηθήματα σκοπό έχουν να δημιουργήσουν πρότυπα συμπεριφοράς για τους νέους και φρονηματισμού για τους μεγαλύτερους.

Επειδή η Ιστορία δεν είναι ακριβής επιστήμη σαν τη Βιολογία ή την Φυσική, δίνει στους αναγνώστες των ιστορικών βιβλίων την ψευδαίσθηση ότι κατέχουν τα πορίσματα της επιστήμης με την ίδια εγκυρότητα που διαθέτουν οι επαγγελματίες ιστορικοί. Οι επαγγελματίες, όμως, σε αντίθεση με τους ερασιτέχνες, αναλώνουν μεγάλο μέρος του βίου τους μελετώντας πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές της Ιστορίας.

Το 1821, όπως διδάσκεται στα σχολεία και γιορτάζεται κάθε 25^η Μαρτίου, δεν αποδίδει το πνεύμα και όλες τις πληροφορίες των πολυάριθμων απομνημονευμάτων αγωνιστών, κληρικών, προκρίτων, λογίων και γενικά όσων υπήρξαν αυτόπτες. Αντίθετα αποτελεί την αναγκαία κατασκευή για να δικαιωθεί η γέννηση και η λειτουργία του κράτους.

Οι αναγνώσεις της ιστορίας

του Μιχάλη Μητσού, από τα "Νέα"

Υπάρχει µια συνωµοσιολογική ανάγνωση της Ιστορίας. Την ακούει κανείς στο καφενείο, στο λεωφορείο και σε µερικούς ραδιοφωνικούς σταθµούς. Ο Κωστάκης κι ο Γιωργάκης έστησαν την κρίση για να πουλήσουν την Ελλάδα στους ξένους. Ο πόλεµος στη Λιβύη έγινε επειδή ο Καντάφι ήταν έτοιµος να δώσει τα πετρέλαιά του στους Ρώσους και τους Κινέζους. Οι Αµερικανοί ήξεραν πάντοτε τις κινήσεις του µπιν Λάντεν, αλλά δεν έκαναν τίποτα γιατί στην πραγµατικότητα δεν έπαψε ποτέ να είναι «δικός τους». Αρµόδιοι γι’ αυτούς που πιστεύουν τέτοια πράγµατα είναι οι ψυχαναλυτές.

Υπάρχει η πιο ψαγµένη ανάγνωση: θα µπορούσαµε να τη συµπυκνώσουµε στη φράση «εµείς δεν τρώµε κουτόχορτο» ή, ακόµη παραστατικότερα, «εµείς δεν είµαστε Αµερικανάκια». Οπως είναι φυσικό, εδώ κυριαρχεί οαντιαµερικανισµός – ή, εν πάση περιπτώσει, ο αντιιµπεριαλισµός. Ολοι οι πόλεµοι γίνονται για το πετρέλαιο. Ολες οι κρίσεις αποβαίνουν προς όφελος του κακού καπιταλισµού (αν δεν οργανώνονται από τον ίδιο για να αυξήσει τα κέρδη του). Οι µυστικές υπηρεσίες γνώριζαν για τις προετοιµασίες της 11ης Σεπτεµβρίου αλλά δεν έκαναν τίποτα γιατί έψαχναν ευκαιρία να εξαπολύσουν επίθεση εναντίον των ανθρωπίνων δικαιωµάτων. Οι Αµερικανοί σκότωσαν τον µπιν Λάντεν για να του κλείσουν το στόµα. Ολες οι εφηµερίδες λένε ψέµατα. Η µελέτη της προσέγγισης αυτής είναι αρµοδιότητα µάλλον των κοινωνιολόγων.

Διαγραφή χρέους - ένα πανούργο σχέδιο!

του Γιώργου Παγουλάτου*, από την "Καθημερινή"

Οι οπαδοί της αξέχαστης βρετανικής κωμικής σειράς Μπλακ Άντερ θα θυμούνται τον Μπόλντρικ, έναν περιορισμένης αντίληψης ανθρωπάκο, ο οποίος κάθε τόσο ανήγγελλε τις εμπνεύσεις του (που κυμαίνονταν από εξωφρενικές έως παραλυτικά βλακώδεις) με τη φράση: «έχω ένα πανούργο σχέδιο!». Αυτό που ξεχώριζε τον Μπόλντρικ δεν ήταν τόσο ότι έβλεπε πράγματα που οι άλλοι δεν έβλεπαν, όσο ότι αδυνατούσε να καταλάβει εκείνα που όλοι οι άλλοι μπορούσαν να αντιληφθούν.

Από το 2010 έως σήμερα έχουμε ακούσει πολλά πανούργα σχέδια. Πέρυσι κάποιες επαναστατικές δυνάμεις της αριστεράς μάς παρακινούσαν να κηρύξουμε μονομερή χρεοκοπία. Ετσι θα καταστρέφαμε μεν την εθνική μας οικονομία, θα τιμωρούσαμε όμως και τις ξένες τράπεζες που μας είχαν δανείσει. Ιδιοφυές! Η νεότερη εκλεπτυσμένη εκδοχή της πρότασης είναι να διαγράψουμε το «απεχθές χρέος», προσχωρώντας εθελουσίως σε κατηγορία λατινοαμερικάνικης μπανανίας, λες και το χρέος το δημιούργησε κάποια χούντα του Βιντέλα και όχι λαϊκιστικές κυβερνήσεις που εμείς εκλέγαμε για να ανέχονται τη φοροδιαφυγή, να μοιράζουν διορισμούς στο Δημόσιο και παχυλές συντάξεις σε πενηντάρηδες. Αλλα δαιμόνια σχέδια περιλαμβάνουν την πρόταση εξόδου από το ευρώ (ευγενής χορηγία του κ. Λαφαζάνη) -προοπτική που βεβαίως έχει κατατρομάξει τους κερδοσκόπους των διεθνών αγορών...

Το τελευταίο πανούργο σχέδιο που κυκλοφορεί είναι ότι η Ελλάδα θα λύσει το πρόβλημα με το να πείσει τους δανειστές να της χαρίσουν ένα μεγάλο μέρος του χρέους. Σε αντίθεση με τις προαναφερθείσες προτάσεις, που είναι εμφανώς καταστροφικές, η λύση αυτή είναι σχεδόν ιδεώδης. Είναι ασφαλώς προτιμότερο να μας χαρίσουν το χρέος από το να πρέπει να το αποπληρώσουμε όλο. Είναι επίσης προτιμότερο να είσαι νέος, υγιής και πλούσιος, παρά γέρος, άρρωστος και φτωχός, όπως σημείωνε και ο Πάσχος Μανδραβέλης.

Λάθη και εγκλήµατα

του Παύλου Τσίμα, από τα "Νέα"

Καθ’ οδόν προς τη Δαµασκό, ξαφνικά γύρω τους άστραψε φως στον ουρανό... Κάπως έτσι, όπως ο Ιησούς στον Σαούλ, απεκαλύφθη και στη νέα ηγεσία της Ν.Δ. η αλήθειαγ ια την απογραφή του 2004. Πως ήταν λάθος. «Εγκληµατικό λάθος».

Καταλαβαίνει κανείς εύκολα την πολιτική και επικοινωνιακή ανάγκη που υπαγόρευσε το θαύµα. Αλλά αφού άνοιξε η συζήτηση, ας το συζητήσουµε: Γιατί ήταν λάθος η απογραφή;

Νοµίζω πως το πρώτο πρόβληµα µε την απογραφή είναι πως, στην πραγµατικότητα, δεν έγινε ποτέ!

Αν γινόταν απογραφή, θα είχαν ανοίξει τα σκοτεινά σεντούκιαµε τα κρυφά ελλείµµατα και ταχρέη τωνδήµων,των ΔΕΚΟ, των ασφαλιστικών ταµείων και των νοσοκοµείων – όπου κρυβόταν ένα τρελό πάρτι µαύρου χρήµατος, το οποίο συνεχίστηκε, επαυξηµένο και βελτιωµένο, επί «νέας διακυβερνήσεως». Θα είχε δοθεί µια απάντηση στο ερώτηµα γιατί η αποτελεσµατικότητα της δηµόσιας δαπάνης στην Ελλάδα είναι µόλις 63% (σύµφωνα µε µελέτη του 2006), γιατί δηλαδή χάνονται σε µια µαύρη τρύπα 37 στα 100 ευρώ που δαπανά το Ελληνικό Δηµόσιο. Θα είχε, επίσης, δοθεί µια απάντηση στο ερώτηµα γιατί ενώ η Ελλάδα ξοδεύει σε δαπάνες κοινωνικής προστασίας όσα και η Γαλλία (21% του ΑΕΠ), οι δαπάνες αυτές έχουν πέντε φορές µικρότερη αποτελεσµατικότητα στη µείωση της φτώχειας από ό,τι στη Γαλλία. Αν γινόταν απογραφή, εν ολίγοις, θα είχαν έρθει στο φως τα σκουπίδια κάτω από το χαλί του πελατειακού κράτους. Και θα είχαµε κάποια ελπίδα να διορθωθεί κάτι στην ανορθολογική, άδικη και σπάταλη δοµή του, που παράγει ελλείµµατα και σωρεύει χρέη.

Ορθολογισμός και ανορθολογισμός στη σημερινή Ελλάδα

του Δ. Δημητράκου, από το "ratio vincit"

Ο ορθολογισμός, με την απλούστερη έννοια, είναι η διάθεση και η ικανότητα να σκεφθεί κανείς λογικά για να λύσει ένα πρόβλημα. Όμως, η συμπεριφορά μας και η στάση μας δεν ακολουθεί πάντα αυτό το δρόμο, ιδίως όταν έχει κανείς την «πολυτέλεια» να είναι ανορθολογικός. Έως ότου στριμωχτεί. Τότε, θέλοντας και μη, ακολουθεί το δρόμο της λογικής.

Το ακόλουθο παράδειγμα, παρμένο από πολύ γνωστό κείμενο του αυστρο-αμερικανού οικονομολόγου Joseph Schumpeter δείχνει ανάγλυφα αυτή την αλήθεια[1]. Ο Schumpeter υποθέτει, μάλλον βάσιμα, ότι η ορθολογική στάση επιβλήθηκε στον άνθρωπο από την οικονομική πραγματικότητα. Έπρεπε να πάρει οικονομικές αποφάσεις για την επιβίωσή του από την αρχή της ύπαρξής του. Ας υποθέσουμε, λέει ο συγγραφέας, ότι ένας ‘πρωτόγονος’ άνθρωπος που χρησιμοποιεί ένα ραβδί για να ρίχνει καρπούς, διαπιστώνει ότι αυτό έχει σπάσει. Μπορεί να προσπαθήσει να βρει ή να κατασκευάσει ένα άλλο. Αυτή είναι η ορθολογική λύση. Μπορεί, όμως, να δοκιμάσει να το συγκολλήσει απαγγέλλοντας μια μαγική ευχή μερικές φορές. Αν δεν τον πιέζει η ανάγκη μπορεί να επιμείνει σ’ αυτή την στάση. Κάποια στιγμή, όμως, θα οδηγηθεί στην ορθολογική στάση, αλλιώς δεν θα επιβιώσει. Ο δρόμος που οδηγεί από τον ανορθολογισμό στον ορθολογισμό είναι οικονομικός – ο μόνος που βοηθάει τον άνθρωπο να ανακαλύψει «ένα θαυμαστό πράγμα, που είναι το Γεγονός (the Fact)».

Βρισκόμαστε σε μια ανάλογη κατάσταση. Ανακαλύπτουμε ξαφνικά το Γεγονός, υπό τη μορφή της οικονομικής κρίσης. Η οποία, όμως, δεν είναι ένα αφηρημένο γεγονός μακριά από μας, αλλά εδώ, στο σπίτι μας. Και πώς το αντιμετωπίζει η πλειονότητα; Πρώτα-πρώτα με θεωρίες συνωμοσίας – παλιά μου τέχνη, κόσκινο. Φταίει η τρόικα και το διεθνές οικονομικό κατεστημένο που την έστειλε να μας ξεζουμίσει, το μυστικό συμβούλιο ξένων χρηματοπιστωτικών παραγόντων που αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την Ελλάδα ως πειραματόζωο και να επιβάλλει έτσι μια νέα τάξη διεθνώς με θύματα τους εργαζόμενους. Και τα παίρνουν πολλοί σοβαρά όλα αυτά, ακριβώς διότι οι θεωρίες συνωμοσίας έχουν το μεγάλο πλεονέκτημα έναντι των ορθολογικών εξηγήσεων ότι δεν καταπονείται το πνεύμα μαζί τους. Θα επανέλθω σ’ αυτό πιο κάτω.