Τελετές ενηλικίωσης

του Παναγιώτη Σιαβελή

Σε κάποιες φυλές τους ξεριζώνουν τους κυνόδοντες, σε άλλες τους ξυλοφορτώνουν μέχρι λιποθυμίας ή θανάτου ενώ αλλού τους ανατίθεται μια σπουδαία και συνάμα επικίνδυνη αποστολή δολοφονίας κάποιου άγριου ζώου. Παντού στον κόσμο υπήρχαν και υπάρχουν διάφορες τελετές ενηλικίωσης, δοκιμασίες ένταξης στην ώριμη, ενήλικη κοινότητα για τα νεαρά μέλη για τα οποία έφτασε η ώρα να αποδείξουν ότι μπορούν να ανταπεξέλθουν σε μια ζωή σύμφωνη με τους κανόνες, τις αξίες και τις απαιτήσεις της κοινωνίας τους.

Στη σημερινή ελληνική κοινωνία η τελετή διαρκεί περίπου τρία έως έξι έτη και κορυφώνεται το καλοκαίρι μετά την τρίτη τάξη του λυκείου, κατά τη διάρκεια του οποίου οι υποψήφιοι προς ένταξη βιώνουν μία τελική, εξαντλητική εμπειρία μέσω της οποίας μπορούν να αποδείξουν ότι είναι ικανοί να επιβιώσουν σύμφωνα με τις αρχές του ελληνικού κοινωνικού συμβολαίου. Διαψεύδοντας κάθε φορά τις συντηρητικές και φοβισμένες φωνές περί κατάρρευσης των αξιών και του κοινωνικού ιστού, τα παιδιά αυτά μας καθησυχάζουν, αποδεικνύοντας ότι υπάρχουν ακόμα ιδανικά τα οποία μπορούν να κινητοποιήσουν τους ανθρώπους, αν όχι ενώνοντάς τους όπως παλιά, τουλάχιστον βάζοντάς τους σε παράλληλες τροχιές, όπως τα άλογα του ιπποδρόμου (σχηματίζοντας κάτι με ξεκάθαρο σχήμα, όρια και εσωτερικές διασυνδέσεις το οποίο μοιάζει πολύ με μια συμπαγή κοινωνία), σε ένα παιχνίδι που, για να κρατηθεί σε λειτουργία, διέπεται από αρκετά σοβαρούς κανόνες και που, τελικά, είναι ικανό να γεμίσει με νόημα και να προσανατολίσει τους συμμετέχοντες, αποτελώντας τη θεμέλιο λίθο στην οποία βασίζεται η ίδια η ζωή τους και γενικότερα η λειτουργία της κοινωνία μας.

Πλησιάζοντας, λοιπόν, την ενηλικίωση, οι νεαροί της κοινωνίας μας παραδίδονται από τους γονείς τους στο παιχνίδι του σχολείου, τον τόπο και συνάμα τελετή στην οποία αυτή (η ενηλικίωση) θα πραγματωθεί, για να εφοδιαστούν με και να ασπαστούν τις απαιτούμενες για να εισέλθουν στον ενήλικο βίο αρετές. Κατά τη διαδικασία της σχολικής ηλικίας (ή, το ίδιο είναι, σχολικής ζωής), τα καθήκοντα και οι ρόλοι που αναλαμβάνουν οι υποψήφιοι για ενηλικίωση σφυρηλατούν την -ακόμα διαθέτουσα ψήγματα φαντασίας, αυθορμητισμού, ερωτηματικής και παιχνιδιάρικης διάθεσης- εύπλαστη ψυχή τους με αξίες και κανόνες οι οποίοι, όπως ακριβώς γίνεται με τον χάλυβα, την «σκληραίνουν», οριοθετώντας την αυστηρά, δίνοντάς της μετά από αλλεπάλληλα χτυπήματα το δικό τους σχήμα, συνθλίβοντας καθετί που δεν εφαρμόζει στην δική τους επιφάνεια και ωθώντας βαθιά στον απρόσιτο πυρήνα της όσα δε μπορούν να τσαλακωθούν.

Ποιες είναι αυτές οι αξίες με τις οποίες μορφώνουμε και καθιστούμε ενήλικες τις μέχρι πρότινος παιδικές ψυχές; Θα προσπαθήσω να τις ξεχωρίσω, αν και στο σύνολό τους νομίζω πως εύκολα θα μπορούσε να τις χωρέσει ένας και μόνο σύνθετος όρος, αυτός του κυνικού και υποβαθμισμένου ορθολογισμού. Χωρίς να έχει σημασία η σειρά θα αναφέρω αυτές που θεωρώ σημαντικότερες.

Τι «φρενάρει» διαχρονικά την ελληνική κοινωνία

του Δημήτρη Αρ. Καζή*

1. Η κρίση

Εδώ και τρείς δεκαετίες, η ελληνική οικονομία και κοινωνία υφίστανται μια συνεχή υποβάθμιση. Γυρνάμε ήδη σε ένα φαύλο κύκλο που μας βυθίζει όλο και περισσότερο χωρίς να κατορθώνουμε να ξεφύγουμε. Οι σχετικά “νοικοκυρεμένες” μεταπολεμικές πρακτικές, που διήρκεσαν μέχρι την ένταξη της χώρας μας στην ΕΟΚ, έδωσαν βαθμιαία τη θέση τους σε ένα κλιμακούμενο λαϊκίστικο “ξεσάλωμα” βασισμένο σε επιδοτήσεις και δανεικά, με την εγκατάλειψη οποιουδήποτε οράματος για τη χώρα, με έξαρση του ατομισμού και της απληστείας, με έκπτωση των αξιών και των θεσμών και άμβλυνση της εσωτερικότητας, με αθρόους διορισμούς στο δημόσιο χώρο και εγκατάλειψη της παραγωγής και της δημιουργικότητας, με ισχυρή κομματικοποίηση του κράτους και με διαρκή αύξηση της κατανάλωσης και της επίδειξης.

Τριάντα χρόνια μετά την ένταξη δεν έχουμε ακόμα αποφασίσει ως λαός άν θέλουμε πράγματι να ανήκουμε ισότιμα στην Ε.Ε., με όποιους κανόνες αυτό συνεπάγεται. Απ’ αρχής, η ένταξή μας στην ΕΟΚ αντιμετωπίστηκε από την ελληνική κοινωνία και την ηγεσία της ως εάν η Ελλάδα διορίστηκε σε μόνιμη θέση στην ΕΟΚ (περίπου ως Έλλην Δημόσιος Υπάλληλος). Θεωρήσαμε λοιπόν ότι εφεξής η Ε.Ε. θα προστάτευε και θα προικοδοτούσε την πατρίδα μας εξαιτίας της ένδοξης ιστορίας της και της μεγάλης συνεισφοράς της κλασσικής αρχαιότητας στη διαμόρφωση του σύγχρονου Ευρωπαϊκού πολιτισμού. Με τον τρόπο αυτό οι Έλληνες πολίτες “δικαιωματικά” θα εξομοίωναν το επίπεδο ζωής τους με εκείνο των Δυτικοευρωπαίων χωρίς να χρειάζεται να εκσυγχρονιστούν ριζικά και οι ίδιοι. Ούτε ήταν απαραίτητο πλέον να σκεφθούν για το μέλλον της χώρας τους αφού αυτή εντάχθηκε σε μια ευρύτερη “οικογένεια”, η οποία θα φρόντιζε στοργικά και θα συγχωρούσε το παιδί της, ακόμα και αν αυτό έκανε “αταξίες”. Αυτά πιστεύαμε... Και οι εκάστοτε κυβερνώντες έσερναν το χορό (δίνοντας το καλό παράδειγμα), υποθάλποντας την κερδοσκοπία, αμνηστεύοντας τους βουλευτές με κατάλληλους νόμους, χρεώνοντας τη χώρα, επιτρέποντας τον ασύστολο τραπεζικό δανεισμό και “σπρώχνοντας” διακριτικά όλα τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετώπιζε ο τόπος για τον επόμενο γύρο. Έτσι, η χώρα βάδιζε σταθερά προς τη χρεωκοπία και τα προβλήματα σωρεύονταν αντί να επιλύονται. Και τώρα μας πνίγουν όλα μαζί. Πανικός που φέρνει την αναρχία. Και ο πανικόβλητος είναι επιρρεπής στο ξεπούλημα... Και τα αρπακτικά καραδοκούν....

Στο διάστημα αυτό, οι προσπάθειες σημαντικού μέρους της ελληνικής κοινωνίας στράφηκαν από τα οράματα και τη δημιουργικότητα προς την απορρόφηση (διάβαζε “οικειοποίηση”) των κοινοτικών ενισχύσεων. Και το 2002, με διάφορα λογιστικά τεχνάσματα, μπήκαμε με τη φουστανέλλα σε μια Λέσχη πλουσίων, χωρίς ούτε και τώρα να προσαρμόσουμε κατάλληλα τη νοοτροπία, τις πρακτικές και τις απαιτήσεις μας και να ακολουθήσουμε τους απαραίτητους αναπτυξιακούς και δημοσιονομικούς κανόνες ώστε να επιβιώσουμε μέσα σ’ αυτή τη Λέσχη. Αντίθετα, έχουμε τώρα μια κατακερματισμένη κοινωνία προνομιούχων και κορόϊδων, νομοταγών και φοροφυγάδων, στην οποία ουδείς εμπιστεύεται κανέναν και για κανένα θέμα. Και το κόστος της κρίσης καλούνται και πάλι να επωμισθούν κυρίως όσοι πλήρωναν ανέκαθεν τους φόρους τους, δεν δανείστηκαν υπέρογκα και δεν παρασύρθηκαν σε υπερφύαλες επιδείξεις δήθεν ευμάρειας. Βασικά το κύριο βάρος καλείται να το φέρει η μεσαία εισοδηματική τάξη, η οποία και πάλι συμπιέζεται.

ΑΕΙ: μεταρρύθμιση και αντιμεταρρύθμιση

Η κρίση που βιώνουμε δεν επιτρέπει άλλες αναστολές και αναβολές στις αλλαγές στο ελληνικό πανεπιστήμιο

του Oρέστη Καλογήρου*

Μέσα στη μεταρρυθμιστική έρημο της κυβέρνησης κατατέθηκε επιτέλους το νομοσχέδιο για τις αλλαγές στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Η μεταρρύθμιση του ελληνικού πανεπιστημίου επείγει και εκκρεμεί εδώ και πολλά χρόνια. Διαχρονικά οι εσωτερικές αντιδράσεις σε κάθε απόπειρα μεταρρύθμισης στο πανεπιστήμιο ήταν και είναι πρωτοφανείς. Η κρίση που βιώνουμε όμως δεν επιτρέπει άλλες αναστολές και αναβολές.

Το ελληνικό πανεπιστήμιο βρίσκεται εδώ και πολλά χρόνια μετέωρο, χωρίς πυξίδα, χωρίς σχέδιο, χωρίς όραμα για το μέλλον. Οι ζωντανές του δυνάμεις ασφυκτιούν μέσα σε ένα θεσμικό πλαίσιο διοίκησης, που εγκλωβίζει την ακαδημαϊκή ζωή σε μια έντονα γραφειοκρατική λειτουργία η οποία στηρίζεται στην κατ' επίφαση δημοκρατική αρχή «όλοι διοικούμε όλους». Σε αυτό το γραφειοκρατικό σύστημα διοίκησης βρίσκουν πεδίο δράσης κομματικές, φατριαστικές, ιδιοτελείς ομάδες συμφερόντων που αυτονομούνται από το συλλογικό υποκείμενο και δρουν προς ίδιον όφελος. Υλικές ή άυλες πρόσοδοι, νεποτισμός, φαβοριτισμός, σφαίρες επιρροής και ζώνες εξουσίας, διάχυση της ευθύνης, ώστε κανείς να μην είναι τελικά υπόλογος, είναι τα κύρια χαρακτηριστικά αυτών των συστημάτων. Το αποτέλεσμα είναι ο εξισωτισμός προς τα κάτω αντί για την επιδίωξη αριστείας, η αυτοαναφορικότητα και η εσωστρέφεια αντί του διαλόγου με τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, η αδυναμία λήψης αποφάσεων στρατηγικού χαρακτήρα. Γιατί εντέλει ένα σύστημα διοίκησης είναι ένας μηχανισμός λήψης αποφάσεων. Οταν αυτός ο μηχανισμός δεν λειτουργεί τότε πρέπει να αντικατασταθεί.

Η εξαγγελλόμενη μεταρρύθμιση επιχειρεί να λύσει το πρόβλημα του μοντέλου διοίκησης εισάγοντας τον θεσμό του Συμβουλίου Ιδρύματος. Εδώ εγείρεται από πολλές μεριές η ένσταση περί του αυτοδιοίκητου. Οπως γίνεται συχνά στον δημόσιο διάλογο, η έννοια αυτή διαστρεβλώνεται έτσι, ώστε η συντεχνιακή αντίδραση να περιβληθεί τον μανδύα του υπερασπιστή της δημοκρατικής νομιμότητας. Η έννοια του αυτοδιοίκητου στο πανεπιστήμιο αφορά το δικαίωμα της πανεπιστημιακής κοινότητας να ορίζει αυτή και μόνον τα όργανα διοίκησης. Με την εξαγγελλόμενη ρύθμιση το σύνολο των καθηγητών ενός ΑΕΙ εκλέγει με καθολική ψηφοφορία επτά καθηγητές του ιδρύματος και το σύνολο των φοιτητών έναν συνάδελφό τους ως εσωτερικά μέλη του Συμβουλίου Ιδρύματος. Οι οκτώ εσωτερικοί με τη σειρά τους εκλέγουν επτά εξωτερικά μέλη με βάση «την καθολική τους αναγνώριση στην επιστήμη, τα γράμματα, την τέχνη, τον κριτικό στοχασμό, την κοινωνική του δραστηριότητα ή τη σημαντική του προσφορά στο κοινωνικό σύνολο από θέση ευθύνης και η γνώση και εμπειρία στον τομέα διοίκησης». Η διαδικασία αυτή εξασφαλίζει απολύτως το αυτοδιοίκητο. Πρόσφατα παρακολούθησα με ενδιαφέρον μια ομιλία ενός γερμανού καθηγητή προέδρου Συμβουλίου Ιδρύματος γερμανικού πανεπιστημίου και πρώην πρύτανη του δικού του ιδρύματος σχετικά με τις εμπειρίες από την αντίστοιχη μεταρρύθμιση στη Γερμανία. Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση η εξής αναφορά του. Με πρόχειρους υπολογισμούς στα γερμανικά πανεπιστήμια υπηρετούν ως εξωτερικά μέλη των συμβουλίων ιδρύματος χίλιες προσωπικότητες από την αφρόκρεμα της γερμανικής κοινωνίας. Το γεγονός ότι αυτές οι χίλιες προσωπικότητες εργάζονται για το συμφέρον των γερμανικών πανεπιστημίων τα έχει ιδιαίτερα ωφελήσει. Είναι φυσικά βαριά η ευθύνη της πανεπιστημιακής κοινότητας να επιλέξει αυτού του είδους τις προσωπικότητες, που θα εργαστούν για το συμφέρον του ελληνικού πανεπιστημίου.

Αντί για νηφάλιο διάλογο, αντί για έναν κριτικό αναστοχασμό τις τελευταίες ημέρες εκπέμπονται απίστευτες ανακρίβειες που σε ορισμένες περιπτώσεις μοιάζουν με συνειδητά ψεύδη. Ιδιωτικοποίηση, εμπορευματοποίηση, ξεπούλημα, θανατική καταδίκη και ένα σωρό άλλες υπερβολές εκτοξεύονται κυρίως από εκείνους που είναι υπεύθυνοι για το επίπεδο του ελληνικού πανεπιστημίου, που βρίσκονται εντός του συστήματος των κομματικών, φατριαστικών και ιδιοτελών ομάδων συμφερόντων και που το καταδυναστεύουν επί χρόνια. Από την άλλη μεριά, η ελληνική κοινωνία έχει κατανοήσει εδώ και πολύ καιρό την επείγουσα ανάγκη για βαθιές τομές στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Η αλήθεια είναι ότι τα τελευταία χρόνια η κοινωνία, οι γονείς, οι φοιτητές αυτό που ζητούσαν από το ελληνικό πανεπιστήμιο ήταν περισσότερο ένα χαρτί για την πρόσβαση στο Δημόσιο, παρά η επιστημονική κατάρτιση για μια ανταγωνιστική θέση στην αγορά εργασίας. Από τη σκοπιά αυτή και η ευθύνη της κοινωνίας είναι μεγάλη. Ολο και περισσότερο η κοινωνία συνειδητοποιεί την ανάγκη για βαθιές τομές και μεταρρυθμίσεις στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Και από την άποψη αυτή η κοινωνία είναι πιο μπροστά από την πανεπιστημιακή κοινότητα. Ομως και στο εσωτερικό του ελληνικού πανεπιστημίου είναι πολλές οι δυνάμεις, οι οποίες έχουν κατανοήσει την ανάγκη τομών και αλλαγών που μπορούν υπό προϋποθέσεις να απελευθερώσουν τις τεράστιες δυνάμεις του.

* o Ορέστης Καλογήρου είναι καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ

(από τα " Νέα")

Στέλιος Ράμφος: Πώς φτάσαμε στα σκαλοπάτια μιας ακόμη πτώχευσης

συνέντευξη στον Αντώνη Παγκράτη

“Στην Ελλάδα ισχύει απαγόρευση

απελευθερώσεως δυνάμεων: Να αυτο-

προσδιοριστούμε και να αφυπνιστούμε”

Πώς φτάσαμε στα σκαλοπάτια μιας ακόμη πτώχευσης; Είναι αποτέλεσμα μιας διεργασίας των τελευταίων 20-30 ετών; Ή μιας συλλογικής νοοτροπίας που αρνούμαστε να κοιτάξουμε κατάματα εδώ και 190 χρόνια; Το δεύτερο υποστηρίζει ο Στέλιος Ράμφος και ξετυλίγει το νήμα της εθνικής μας κακοδαιμονίας από τις απαρχές του νεότερου ελληνικού κράτους, οπότε ξεκινά το εθνικό – υπαρξιακό μας ζήτημα, έως τις μέρες μας. Ποιο είναι; Ντύσαμε με το ζόρι Δύση μια χώρα που ζούσε στον δικό της γαλαξία. Το αποτέλεσμα, μια μασκαράτα που κοροϊδεύει και την κοροϊδεύουν. Πώς το αντιμετωπίζεις; Αναζητώντας την αληθινή σου ταυτότητα. Η κρίση του μνημονίου είναι μια ευκαιρία. Η εθνική ενηλικίωση, ίσως, το αποτέλεσμά της.

Bιώνουμε άλλη μία κρίση οικονομική, κοινωνική, πολιτική και ατομική. Μάλιστα, συνοδεύεται από τέτοια απογοήτευση που φαίνεται να οδηγούμαστε σε αδιέξοδο. Δηλαδή, δεν διαγράφεται μέλλον. Είναι αυτή μία ειλικρινής δήλωση αδιεξόδου ή ένα υποκριτικό τέχνασμα με σκοπό την άφεση των αμαρτιών μας από αυτούς που ανέκαθεν θεωρούσαμε υπεύθυνους της κακιάς μας μοίρας, δηλαδή τους Aγγλους, τους Αμερικανούς και τώρα τους Γερμανούς; Με λιγότερα λόγια, θα μπορέσουμε να συγκροτήσουμε έναν υπεύθυνο εαυτό για να πορευτούμε στο μέλλον ή θα εξακολουθήσουμε να ενεργούμε σαν παιδιά, ζητώντας την βοήθεια των μεγαλυτέρων;  «Ναι, μόνο που τώρα δεν έχουμε να κάνουμε εμείς με την παρέα μας. Τώρα έχουμε να κάνουμε με Γερμανούς, οι οποίοι δεν είναι διατεθειμένοι να λυπηθούν κανέναν. Αλλά, πάνω από όλα, δεν έχουμε δήλωση αδιεξόδου, έχουμε αίσθημα αδιεξόδου. Αισθανόμαστε σε αδιέξοδο; Οτι το δηλώνουμε είναι δευτερεύον».

Το έχουμε καταλάβει ακριβώς ή για άλλη μια φορά κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας;

«Το νιώθουμε, το εισπράττουμε, το πληρώνουμε. Δεν είναι βέβαιο, όμως, ότι το έχουμε καταλάβει ακριβώς. Και δεν το έχουμε καταλάβει ακριβώς επειδή το αντιμετωπίζουμε σαν γεγονός που συμβαίνει τώρα και που υπάρχει εδώ και είκοσι χρόνια. Oμως, στην πραγματικότητα, είναι μια αλήθεια που αρχίζει, τουλάχιστον, από το 1821, δηλαδή, εδώ και 190 χρόνια και, εάν τα πράγματα πάνε καλά, θα λήξει μετά τα 200 χρόνια του νεοελληνικού κράτους».

Ας το κάνουμε πιο συγκεκριμένο, τονίζοντας ότι εδώ και τουλάχιστον 190 χρόνια έχει ξεκινήσει αυτό το πρόβλημα, αν υποθέσουμε ότι δεν είναι ακόμα παλαιότερο. Ποιο ακριβώς είναι αυτό το πρόβλημα και ώς πού απλώνονται οι ρίζες του;

«Οι ρίζες του προβλήματος, κατά τη γνώμη μου, είναι ότι πήγαμε να φτιάξουμε ένα νεωτερικό κράτος κρατώντας τον παλιό μας εαυτό. Ο οποίος συνίσταται στο γεγονός ότι οι νόμοι που διέπουν τις σχέσεις της οικογενείας, του σιναφιού, της συντεχνίας, της τοπικότητος κ.τ.λ. υπερισχύουν των νόμων του κράτους. Αυτός είναι ο πρώτος κανόνας για την διαφθορά. Δηλαδή, το αίσθημά μου για τον γιο μου, τον κουμπάρο, τον μπατζανάκη μου είναι ισχυρότερο από ό,τι επιτάσσει ο νόμος. Επομένως θα καταστρατηγήσω το Α.Σ.Ε.Π. για να τον διορίσω. Φτιάξαμε ένα σύγχρονο κράτος για να κοροϊδεύουμε, υποτίθεται, τους  “Φράγκους”, αλλά το αιμοδοτήσαμε με την παλιά μας νοοτροπία. Σύμφωνα με την παλιά νοοτροπία τα στοιχεία του αίματος και του τόπου καθορίζουν τις όποιες μας επιλογές. Το βλέπουμε το 1821, οπότε εκδηλώνεται για καλά η σύγκρουση των στρατιωτικών με τους πολιτικούς, που ήθελαν να φτιάξουν κράτος. Το 1823 έχουμε κιόλας εμφύλιο πόλεμο!»

Νίκος Δήμου: 11 Πράγματα που δεν ξέρουμε...

...και άρα μπορούμε να τα συζητάμε αδιάκοπα!

1. Υπάρχει Θεός;

Δεν έχουμε καμία τελεσίδικη λογική απόδειξη για την ύπαρξη Θεού ή Θεών. Όλες οι αποδείξεις καταρρίφθηκαν από τον Κάντ κι έκτοτε δεν αναβίωσε καμία τους (παρά μόνο σε ορισμένα ελληνικά σχολικά εγχειρίδια θρησκευτικών). Οι αποδείξεις αναφέρονταν στην παραδοσιακή έννοια του Θεού όπως την διαμόρφωσαν οι μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες (Ιουδαϊσμός, Χριστιανισμός και Ισλάμ). Σύμφωνα με αυτές ο Θεός ήταν ο δημιουργός του κόσμου, άναρχος, παντοδύναμος και πανάγαθος.

Το ερώτημα αν υπάρχει κάποια αφηρημένη κοσμολογική δύναμη, απρόσωπη και αδιάφορη προς τα ανθρώπινα (όπως έλεγε ο Επίκουρος) ανήκει στο χώρο των φυσικών επιστημών – αλλά ούτε από εκεί έχει προκύψει κάποια ένδειξη.

Γνωρίζοντας την αδυναμία λογικής απόδειξης ο Πασκάλ επικαλέστηκε το συναίσθημα. «Η καρδιά έχει τη δική της λογική που η λογική δεν την γνωρίζει». Όμως το συναίσθημα, η διαίσθηση, η πίστη, είναι εντελώς υποκειμενικά. Μία λογική απόδειξη δεσμεύει και τους άλλους – αλλά το τι νιώθω, αφορά μόνον εμένα.

Ένα σόφισμα που χρησιμοποιούν οι πιστοί είναι να ζητάνε απόδειξη για την μη ύπαρξη του Θεού. Αλλά μόνο η ύπαρξη αποδεικνύεται – δεν είναι λογικά δυνατόν να αποδείξεις πως κάτι δεν υπάρχει. Τα μη υπαρκτά είναι εξ ορισμού άπειρα…

2. Υπάρχει «Σχέδιο»;

Ναι, θα έλεγε ο Δαρβίνος, υπάρχει μία λογική στην εξέλιξη των ειδών – αλλά αυτή είναι αιτιολογική και όχι τελεολογική. Κατευθύνεται δηλαδή από τις αιτίες κι όχι από τους σκοπούς. Κάτι αλλάζει επειδή αλλάζουν οι συνθήκες και για να επιβιώσει ένα ον πρέπει να προσαρμοστεί σε αυτές. Έτσι λοιπόν η ζωντανή έμβια ύλη (άρα και ο άνθρωπος) υπακούει, όπως και η ανόργανη, σε ένα αιτιοκρατικό πλάνο. Οι οπαδοί του ευφυούς σχεδιασμού (intelligent design) προσπαθούν να εισάγουν την έννοια του Θεού από την πίσω πόρτα, υποστηρίζοντας ότι η εξέλιξη κατευθύνεται, βάσει σχεδίου, από μία ανώτερη δύναμη προς ένα τελικό σκοπό. Ως τώρα δεν εμφανίστηκε ούτε μία επιστημονική ένδειξη για αυτή την άποψη.

Νίκος Δήμου: "68 Professoren"

του Νίκου Δήμου

Διαβάζω την επιστολή των 68 ακαδημαϊκών και καθηγητών που ζητούν από την Κυβέρνηση και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να κηρύξει η χώρα στάση πληρωμών και να καταγγείλει το μνημόνιο. Λέει η είδηση στη LifO: «Υποστηρίζουν, επίσης, ότι παρά το κόστος που μπορεί να έχει η έξοδος από το μνημόνιο, θα ανυψώσει το ηθικό του ταπεινωμένου λαού και απαιτούν από την κυβέρνηση να αξιώσει την καταβολή των γερμανικών αποζημιώσεων».

Μερικές φορές γίνομαι κακός. Δεν μπορώ να αντιδράσω αλλιώς, όταν εκτίθεμαι σε τόση συμπυκνωμένη ευφυΐα. Γίνομαι κακός και γι’ αυτό εύχομαι να πραγματοποιηθούν οι προτάσεις των 68. Να δούνε πόσο «θα ανυψωθεί το ηθικό του ταπεινωμένου λαού» όταν θα πληρώνεται με υποτιμημένες δραχμές που δεν θα αξίζουν το χαρτί στο οποίο τυπώνονται - και δεν θα μπορεί να αγοράσει τίποτα. Με το «κούρεμα» κατά 40% του χρέους, που προτείνουν, θα καταρρεύσουν οι εγχώριες τράπεζες και τα ασφαλιστικά ταμεία μας (εκεί βρίσκεται το μισό χρέος). Οι εργαζόμενοι θα χάσουν τις καταθέσεις τους και τις συντάξεις τους - αλλά θα έχουν υψηλό φρόνημα και με άδεια στομάχια θα είναι έτοιμοι για την «περιφρούρηση των εθνικών μας συμφερόντων» που επίσης αναφέρει η επιστολή. Έντρομοι οι Γερμανοί θα σπεύσουν να μας επιστρέψουν τις πολεμικές αποζημιώσεις με τόκο και μπόνους. Ο Μπίσμαρκ έλεγε: «Drei Professoren - Vaterland verloren!» (Τρεις καθηγητές - χάθηκε η πατρίδα!). Σκεφθείτε με 68!

"Η μόνη ριζική θεραπεία για κάθε 

ουτοπία είναι η εφαρμογή της. 

Μόνον έτσι αποδεικνύεται

η έκταση της εκάστοτε μπαρούφας."

Τελικά, μία είναι η λύση για να θεραπευτούμε οριστικά και αμετάκλητα από τα χρόνια αριστερά (ή υπερδεξιά) μας σύνδρομα. Την είχα ήδη υποδείξει από αυτήν τη στήλη, προτείνοντας π.χ. να δοθεί η δια- κυβέρνηση της χώρας στην Αριστερά όταν υποσχόταν βασικό μισθό στα 1.500 ευρώ, επίδομα ανεργίας στα 1.200 και πλήρη απασχόληση…

Η μόνη ριζική θεραπεία για κάθε ουτοπία είναι η εφαρμογή της. Μόνον έτσι αποδεικνύεται η έκταση της εκάστοτε μπαρούφας. Αλλιώς, ο καθένας μπορεί ανέξοδα να λέει ό,τι θέλει. Υπάρχει βέβαια και η άλλη μέθοδος κρίσης που λέγεται ορθός λόγος. Αλλά, ποιος τον αντέχει αυτόν, που όλο ψυχρά και δυσάρεστα λέει!

(από τη "LifO") 

Kρίση παιδείας η κρίση της οικονομίας

του Γεώργιου Μπαμπινιώτη*

Προσπαθώ να πω με όση δύναμη δημόσιας φωνής διαθέτω ότι η οικονομική κρίση που μαστίζει σήμερα τη χώρα μας είναι πριν και πάνω απ’ όλα κρίση αρχών, κανόνων, αξιών και ιδανικών, κρίση υπεύθυνων πολιτών με αίσθηση υποχρεώσεων και δικαιωμάτων, κρίση σκεπτόμενων πολιτών με δυνατότητα εκτιμήσεως προσώπων και πραγμάτων, κρίση ήθους και ηθικής, κρίση ευαισθησίας κοινωνικής, κρίση πολιτικής σκέψεως με όραμα και πολιτικών με συνείδηση ευθύνης, με πείρα ζωής και αίσθηση τής πραγματικότητας, κρίση συναίσθησης τής ουσίας και τής σπουδαιότητας τού πολιτισμού και τής εν γένει καλλιέργειας τού ανθρώπου, κρίση θρησκευτικής πίστης, κρίση εμπιστοσύνης σε πρόσωπα και θεσμούς (στον δάσκαλο, στον δικαστή, στον ιερέα, στον γιατρό, στον πολιτικό, στον δημοσιογράφο, στον δημόσιο υπάλληλο), κρίση σύνεσης και ορθοφροσύνης, κρίση αυτογνωσίας, κρίση στοχασμού για το τί είναι σημαντικό στη ζωή, κρίση… 

Μπορώ εδώ να σταματήσω την απαρίθμηση των μορφών κρίσεως που γέννησαν, κατά βάθος, την οικονομική κρίση και να εστιάσω στην καρδιά τής κρίσης: στην κρίση παιδείας που περνάει πολλά χρόνια τώρα η χώρα μας και που είναι αυτή η οποία υπέσκαψε, αν δεν διέλυσε ήδη, τον ιστό τής ελληνικής κοινωνίας.

Ο (αγανακτισμένος) Ρωμηός

του σατιρικού μας ποιητή Γεώργιου Σουρή (1853-1919), διαχρονικά επίκαιρο

Ὁ Ῥωμηός

Στὸν καφενὲ ἀπ᾿ ἔξω σὰν μπέης ξαπλωμένος,
τοῦ ἥλιου τὶς ἀκτῖνες ἀχόρταγα ρουφῶ,
καὶ στῶν ἐφημερίδων τὰ νέα βυθισμένος,
κανέναν δὲν κοιτάζω, κανέναν δὲν ψηφῶ.

Σὲ μία καρέκλα τὅνα ποδάρι μου τεντώνω,
τὸ ἄλλο σὲ μίαν ἄλλη, κι ὀλίγο παρεκεῖ
ἀφήνω τὸ καπέλο, καὶ ἀρχινῶ μὲ τόνο
τοὺς ὑπουργοὺς νὰ βρίζω καὶ τὴν πολιτική.

Ψυχή μου! τί λιακάδα! τί οὐρανὸς ! τί φύσις !
ἀχνίζει ἐμπροστά μου ὁ καϊμακλῆς καφές,
κι ἐγὼ κατεμπνευσμένος γιὰ ὅλα φέρνω κρίσεις,
καὶ μόνος μου τὶς βρίσκω μεγάλες καὶ σοφές.

Βρίζω Ἐγγλέζους, Ρώσους, καὶ ὅποιους ἄλλους θέλω,
καὶ στρίβω τὸ μουστάκι μ᾿ ἀγέρωχο πολύ,
καὶ μέσα στὸ θυμό μου κατὰ διαόλου στέλλω
τὸν ἴδιον ἑαυτό μου, καὶ γίνομαι σκυλί.

Φέρνω τὸν νοῦν στὸν Διάκο καὶ εἰς τὸν Καραΐσκο,
κατενθουσιασμένος τὰ γένια μου μαδῶ,
τὸν Ἕλληνα εἰς ὅλα ἀνώτερο τὸν βρίσκω,
κι ἀπάνω στὴν καρέκλα χαρούμενος πηδῶ.

Τὴν φίλη μας Εὐρώπη μὲ πέντε φασκελώνω,
ἀπάνω στὸ τραπέζι τὸν γρόθο μου κτυπῶ...
Ἐχύθη ὁ καφές μου, τὰ ροῦχα μου λερώνω,
κι ὅσες βλαστήμιες ξέρω ἀρχίζω νὰ τὶς πῶ.

Στὸν καφετζῆ ξεσπάω... φωτιὰ κι ἐκεῖνος παίρνει.
Ἀμέσως ἄνω κάτω τοῦ κάνω τὸν μπουφέ,
τὸν βρίζω καὶ μὲ βρίζει, τὸν δέρνω καὶ μὲ δέρνει,
καὶ τέλος... δὲν πληρώνω δεκάρα τὸν καφέ.

Το μετέωρο βήμα της ελληνικής διανόησης

του Δημήτρη Β. Τριανταφυλλίδη

Μετεωριζόμενη στο ένα πόδι και μέσα σε θολό τοπίο, η ελληνική διανόηση υποδέχτηκε τη κρίση που ξέσπασε μεν στο οικονομικό πεδίο, αποκάλυψε δε τη γύμνια, την υποκρισία και τη διαφθορά του κοινωνικού μοντέλου που εγκαθιδρύθηκε στη χώρα τον καιρό της «Μεταπολίτευσης».

Το «Κείμενο των 17» στοίχειωνε τους Έλληνες διανοούμενους από το 1974 και μετά. Εκείνη η τολμηρή πράξη στο μέσο της δικτατορίας, είχε θέσει πολύ υψηλά τον πήχη των προσδοκιών μιας μερίδας, τουλάχιστον, σκεπτόμενων πολιτών. Το τσουνάμι όμως της «Μεταπολίτευσης» τα σάρωσε όλα. Οι προηγούμενες αξίες και αρχές καταδικάστηκαν απερίφραστα και ένα μεγάλο μέρος του νεοελληνικού πολιτισμού παραδόθηκε στην πυρά. Εκείνο που ήρθε να το αντικαταστήσει ήταν η ελευθεριότητα που ερχόταν (για άλλη μια φορά) από την Εσπερία, ο απόηχος του Μάη του ’68, το dominium της «προοδευτικής – ανατρεπτικής» σκέψης, το αλληθώρισμα προς την κραταιά, τότε, Ε.Σ.Σ.Δ, το φλερτ με τον Μάο τσε Τουνγκ, η λατρεία κάθε τι που ήταν εχθρικό προς τις Η.Π.Α. ακόμη κι αν επρόκειτο για τον διαβόητο Πολ Ποτ των Ερυθρών Κχμέρ της Καμπότζης. Ήταν δε τόσο ισχυρός ο αντιαμερικανισμός την εποχή εκείνη που πολλοί «πνευματικοί άνθρωποι» απέρριπταν συλλήβδην τον αμερικανικό πολιτισμό, συντασσόμενοι με απόψεις του τύπου «η τζαζ είναι η μουσική της παρακμής», ενώ ένας μεγάλος μουσικοσυνθέτης και επίδοξος πολιτικός ταγός δε δίστασε να χαρακτηρίσει το ταγκό «ως ερωτική πράξη στα όρθια» και ως εκ τούτου καταδικαστέα ως υπεύθυνη για την αποπλάνηση των εργατικών μαζών από το στόχο τους που δεν ήταν άλλος από τη βίαιη κατάληψη της εξουσίας και την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του προλεταριάτου.

Τολμήστε!

Μία έκκληση πνευματικών ανθρώπων της χώρας προς το πολιτικό σύστημα

Θέλουμε να εκφράσουμε με τον πιο σαφή τρόπο την αγωνία μας για τη δραματική κατάσταση του τόπου. Η ισότιμη ένταξή μας στην Ευρώπη, αναγκαία για την επιβίωση της Ελλάδας ως σύγχρονης προηγμένης χώρας, αλλά και οι σημαντικές πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές κατακτήσεις που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της, απειλούνται σήμερα σοβαρά.  

Ως υπεύθυνοι πολίτες νοιώθουμε την ανάγκη να μιλήσουμε, καθώς οι φωνές του λαϊκισμού και της ανευθυνότητας κυριαρχούν στο δημόσιο λόγο, κρύβοντας από τους περισσότερους Έλληνες τη σοβαρότητα της κατάστασης και προτείνοντας λύσεις καταστροφικές, ανεδαφικές ή εξωπραγματικές σε στιγμή κρίσης.

Απευθύνουμε έκκληση σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις του τόπου, σε όποια θέση και αν βρίσκονται: στον πρωθυπουργό, την κυβέρνηση και τους βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος, αλλά και τον αρχηγό και τους βουλευτές της αξιωματικής αντιπολίτευσης και τους αρχηγούς και τους βουλευτές των άλλων κομμάτων. 

• Τους καλούμε όλους να αλλάξουν νοοτροπία, να παραμερίσουν τις ιδιοτέλειες, τις προσχηματικές αντιμαχίες, εσωκομματικές και εξωκομματικές, τους υπολογισμούς, τους συμψηφισμούς, καθώς και τις αγκυλωμένες στο παρελθόν ιδεολογικές και πολιτικές περιχαρακώσεις και να αναλάβουν επιτέλους στο ακέραιο τις ευθύνες τους.

• Τους ζητούμε να μιλήσουν με ειλικρίνεια στους έλληνες πολίτες για τους κινδύνους που απειλούν τη χώρα, για τον αγώνα και τις θυσίες που απαιτεί η σωτηρία και η ανάκτηση της αξιοπρέπειάς της, και να εργαστούν σκληρά και συστηματικά για τη νέα στροφή. 

Ο τόπος χρειάζεται μια ηγεσία ευθύνης και εθνικής ανασυγκρότησης που, σε συνεργασία με τους ευρωπαίους εταίρους μας, θα κάνει τα απαραίτητα για τη σωτηρία. Η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο, και μόνο συντονισμένες ενέργειες, βασισμένες σε ένα νέο πνεύμα ομοψυχίας μπορούν να αποτρέψουν πλέον την καταστροφή. 

Όσοι αγνοούν προκλητικά τα σημεία των καιρών και, επιδεικνύοντας ασυγχώρητη ιδιοτέλεια, επιμένουν να επενδύουν στην κατάρρευση με οδηγό το δικό τους προσωπικό ή κομματικό συμφέρον, θα χρεωθούν στο ακέραιο την καταστροφή της χώρας. 

Υπάρχει ακόμη καιρός να σωθούμε, αν αυτοί που εκπροσωπούν τον λαό και παίρνουν τις αποφάσεις για λογαριασμό του, όπου κι αν βρίσκονται, είτε στην κυβέρνηση είτε στην αντιπολίτευση, είτε σε άλλους συλλογικούς φορείς ή όργανα, τολμήσουν να κάνουν το καθήκον τους.

Οι κατακτήσεις της σημερινής Ελλάδας στηρίχθηκαν σε κόπους και θυσίες γενεών. Δεν έχουμε δικαίωμα, πολιτικοί και πολίτες, να τις εγκαταλείψουμε ούτε να αφήσουμε κανέναν να τις καταστρέψει. Δεν έχουμε δικαίωμα να υποθηκεύσουμε το μέλλον και τα όνειρα των νέων και των επερχόμενων γενεών.

Υπογράφουν, από τα γράμματα και τις τέχνες:

 Θανάσης Βαλτινός

Κική Δημουλά

Απόστολος Δοξιάδης

Τάκης Θεοδωρόπουλος

Αθηνά Κακούρη

Μένης Κουμανταρέας

Γιάννης Κουνέλης

Πέτρος Μάρκαρης

Τάσος Μπουλμέτης

Βασίλης Παπαβασιλείου

Διονύσης Σαββόπουλος,

Γιώργος Σκαμπαρδώνης

Αλέκος Φασιανός

Από την ακαδημαϊκή-επιστημονική κοινότητα:

Νίκος Αλιβιζάτος

Νάσος Βαγενάς

Γιάννης Βούλγαρης

Γιώργης Γιατρομανωλάκης

Άγγελος Δεληβοριάς

Γιώργος Δερτιλής

Αρίστος Δοξιάδης

Ορέστης Καλογήρου

Στάθης Καλύβας

Βάσω Κιντή

Ανδρέας Κούρκουλας

Νίκος Μουζέλης

Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος

Γιώργος Παγουλάτος

Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Παύλος Σούρλας

Γιάννης Στουρνάρας

Σταύρος Τσακυράκης

Χαρίδημος Τσούκας

(από τη σελίδα "Τολμήστε" στο Facebook)

Γαλάζια λουκάνικα και πράσινες κότες - το "Greek Revolution" ξεκίνησε από τα ΤΕΙ Πειραιά

Η ζωή μου όλη: τσάμπα οι κότες - τσάμπα οι μάγκες

 της Αναστασίας Λαμπρία, από το protagon

Καμιά φορά η αφέλεια ή η εθελοτυφλία μου περνάει την κόκκινη γραμμή: να, τις προηγούμενες μέρες αναρωτιόμουν γιατί οι Ισπανοί, γιατί οι Αιγύπτιοι κι όχι εμείς. Τι περιμένουμε και δεν βγαίνουμε στους δρόμους κι αν όχι εμείς οι υποταγμένοι πια στη μοίρα μας μεσήλικες, οι φρέσκοι, οι ζωντανοί, οι νεότεροι. Γιατί κοιμούνται τις νύχτες στις πλατείες οι Ισπανοί γιατί αυθόρμητα συγκεντρώθηκαν χωρίς όρντινα κομματικά και πώς αυτοί έχουν να εκφράσουν κάτι. Προσπαθώ να φανταστώ το ανάλογο εδώ και φαίνεται πως η δύναμή μου στο ονειρεύεσθαι έχει τρωθεί, ίσως ανεπανόρθωτα (η κυβέρνηση το ξέρει καλύτερα).

Αντ’ αυτού βάψαν μπλε τα λουκάνικα, πράσινες τις κότες του σούπερ μαρκετ και άρχισαν να χώνουν με κινήσεις παλινδρομικές  τα λουκάνικα στις κοιλιές απ τα κοτόπουλα, τα χωσαν και στο στόμα μιας πλαστικής σεξο κούκλας. Πράσινες κότες είναι η κυβέρνηση, οι μπλε γαμ....ες η Νέα Δημοκρατία. Τα αγόρια της ΔΑΠ, ντυμένα στα μπλε ξεφώνιζαν συνθήματα και κουνούσαν τους γοφούς τους μπρος πίσω. Στο πίσω μέρος του μυαλού τους προφανώς και δεν είναι εγγεγραμμένες οι εικόνες από τον πόλεμο του Βιετνάμ – κεφάλια των βιετκόγκ με χωμένα στο στόμα τους τα αποκομμένα όργανα τους. "Όχι ρε μαλάκα, όχι ρε συ, τι μου λες τώρα...".  Με άλλα έχουν μεγαλώσει αυτ' τα αγόρια, με ό,τι ακριβώς ανατρέφονται γενιές και γενιές νεοελλήνων.  Μεγάλο σχολείο το ποδόσφαιρο, το μεγαλύτερο. Τι πλατείες και πράσιν’ άλογα (και είναι και πράσινα!).

Για όσους δεν κατάλαβαν, ας δουν ή ξαναδούν το βιντεάκι από τη γιορτή της ΔΑΠ.

Είμαστε άξιοι της μοίρας και της εξουσίας μας. Σκάστε και γαμάτε τις κότες.

Σιωπούν στ’ αλήθεια οι διανοούμενοι;

του Παντελη Μπουκαλα, από το "realpolitics"

Τις τελευταίες δεκαετίες, κι όσο από τη μεταπολιτευτική ευφορία οδεύαμε προς τη βαθιά κρίση, εισήχθη ένα νέο έθιμο: να τίθεται κάθε τόσο σε δραματικούς τόνους ή και με έκδηλη στηλιτευτική πρόθεση το ερώτημα «Γιατί σιωπούν οι διανοούμενοι;» Το ερώτημα το θέτουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, και εννοώ τα έντυπα, που παίρνουν τη σκυτάλη το ένα από το άλλο ή απλώς αντλούν μηχανικά από την αποθήκη των στερεοτύπων. Η τηλεόραση, βουλιαγμένη στον υπνωτιστικό κόσμο της, αλλά ταυτόχρονα και διαμορφώτρια του κόσμου στον οποίο είμαστε υποχρεωμένοι να ζούμε όλοι οι υπόλοιποι, δεν ασχολείται με τέτοια ζητήματα· ίσως επειδή γνωρίζει, έστω εξ ενστίκτου, ότι η «διανόηση» που πράγματι παράγει πολιτική σήμερα και η άποψή της έχει όντως την ιδιαίτερη βαρύτητα που της αποδίδουν τα λεξικογραφικά ερμηνεύματα του όρου, είναι οι τηλεοπτικές αυθεντίες.

Αν έχεις στη διάθεσή σου ένα ηγεμονικό τηλεπαράθυρο, τότε σε ένα μήνα παράγεις τόση ιδεολογία όση θα παρήγαν σε δύο ή τρία χρόνια σαράντα πέντε πανεπιστημιακοί κι εξήντα καλλιτέχνες που απλώς κάνουν καλά τη δουλειά τους μακριά από τα φώτα των προβολέων, ή δίνοντας μια συνέντευξη αραιά και πού και συναθροίζοντας, ακόμα πιο αραιά, την υπογραφή τους με άλλες υπογραφές, με την ψευδαίσθηση της «παρέμβασης στο κοινωνικό γίγνεσθαι», η οποία ενίοτε απορρέει από την πεποίθηση της υπεροχής. Και τίποτα πιθανότερο από το εξής: Σε τυχόν δημοσκόπηση, στο ερώτημα «μπορείτε να κατονομάσετε δυο – τρεις διανοούμενους;», οι αυθόρμητες απαντήσεις θα συνέκλιναν στην υπόδειξη «αναγνωρισίμων» του τηλεοπτικού χώρου, όχι κατ’ ανάγκην δημοσιογράφων που τυγχάνουν ειδησάρχες ή και εκπομπάρχες αλλά και συχνών επισκεπτών – «καθηγητών» του τηλεοπτικού «πανεπιστημίου», από την έδρα του οποίου κηρύσσουν τον λόγον της αληθείας (τους). Το ενδεχόμενο να ακουστεί το όνομα του Παναγιώτη Κονδύλη, λ. χ., σε ένα τέτοιο δημοσκοπικό πλαίσιο, μάλλον ανήκει αποκλειστικά στον χώρο της φαντασίας.

Το Φινλανδικό μοντέλο και η Παιδεία

από το "realpolitics"

 Το Φινλανδικό μοντέλο

Ο υπότιτλος του εξαιρετικού ευθυμογραφήματος του Λένου Χρηστίδη, «Ο Πάγος» προκαλεί το μειδίαμα του αναγνώστη, «δίνοντας οδηγίες» για έναν παράδοξο -υποτίθεται- στόχο: «Πώς να απολαμβάνετε τα αγαθά του Καπιταλισμού, χωρίς να χάνετε από τα μάτια σας το στρατηγικό όραμα της αταξικής κοινωνίας». Στην παγωμένη Φινλανδία όμως, φαίνεται πως έχουν πάρει την προτροπή του Πάγου στα σοβαρά: η πιο ανταγωνιστική οικονομία του κόσμου, με την ευέλικτη αγορά εργασίας, τις διευκολύνσεις που προσφέρει στις επενδύσεις και το υψηλότατο κατά κεφαλήν εισόδημα αποτελεί σίγουρα παράδειγμα καπιταλιστικής ανάπτυξης. Την ίδια στιγμή όμως, πάγια αιτήματα της Αριστεράς θεωρούνται στη Φινλανδία αυτονόητα κοινωνικά κεκτημένα…

Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, το Φιλανδικό κοινωνικό κράτος προσαρμόστηκε στις ανάγκες των καιρών, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητά του. Έτσι, τα γενναιόδωρα επιδόματα ανεργίας συνδέθηκαν με προγράμματα κατάρτισης και δια βίου εκπαίδευσης, ούτως ώστε να αποκτούν άμεσα νέες δεξιότητες όσοι βγαίνουν προσωρινά από την αγορά εργασίας. Επιπλέον, η έμφαση που δόθηκε στο ανθρώπινο κεφάλαιο δεν είχε προηγούμενο. Για να διοριστεί κάποιος δάσκαλος ή καθηγητής σε σχολείο σήμερα, πρέπει να έχει υποχρεωτικά μεταπτυχιακό ή διδακτορικό τίτλο σπουδών στο αντικείμενο που διδάσκει (π.χ. χημεία, φυσική, κ.λ.π) και πιστοποιητικό κατάρτισης στην παιδαγωγική. Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο εξαλείφθηκε ολοσχερώς ο αναλφαβητισμός, αλλά απέκτησε και κύρος ο τίτλος του εκπαιδευτικού. Το πρόγραμμα των σπουδών έγινε πολύ πιο απαιτητικό, προκαλώντας, όπως ήταν αναμενόμενο, τη δυσανασχέτηση των μαθητών, οι οποίοι, στην πλειοψηφία τους, ολοκληρώνουν την δευτεροβάθμια εκπαίδευση γνωρίζοντας άριστα τουλάχιστον δύο – και τις περισσότερες φορές τρεις – ξένες γλώσσες. Οι 15χρονοι Φιλανδοί αποδεικνύονται σε διαδοχικά διεθνή τεστ (P.I.S.A) του Ο.Ο.Σ.Α ως οι καλύτεροι του κόσμου, τόσο στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες, όσο και στη γλωσσική αντίληψη. Περιττό φυσικά να αναφέρουμε ότι η παιδεία είναι δωρεάν, ενώ τα ιδιωτικά σχολεία είναι ελάχιστα.

Άλλο Ιστορία, άλλο σχολικά βιβλία ιστορίας

του Θάνου Βερέμη, από την "αιχμή"

Η επιστήμη της Ιστορίας δεν είναι συνώνυμη με τα σχολικά βιβλία της Ιστορίας. Η πρώτη επιχειρεί διαδοχικές προσεγγίσεις της αλήθειας κάθε θέματος, με βάση τα στοιχεία τα οποία διαθέτει, ενώ τα εκπαιδευτικά βοηθήματα σκοπό έχουν να δημιουργήσουν πρότυπα συμπεριφοράς για τους νέους και φρονηματισμού για τους μεγαλύτερους.

Επειδή η Ιστορία δεν είναι ακριβής επιστήμη σαν τη Βιολογία ή την Φυσική, δίνει στους αναγνώστες των ιστορικών βιβλίων την ψευδαίσθηση ότι κατέχουν τα πορίσματα της επιστήμης με την ίδια εγκυρότητα που διαθέτουν οι επαγγελματίες ιστορικοί. Οι επαγγελματίες, όμως, σε αντίθεση με τους ερασιτέχνες, αναλώνουν μεγάλο μέρος του βίου τους μελετώντας πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές της Ιστορίας.

Το 1821, όπως διδάσκεται στα σχολεία και γιορτάζεται κάθε 25^η Μαρτίου, δεν αποδίδει το πνεύμα και όλες τις πληροφορίες των πολυάριθμων απομνημονευμάτων αγωνιστών, κληρικών, προκρίτων, λογίων και γενικά όσων υπήρξαν αυτόπτες. Αντίθετα αποτελεί την αναγκαία κατασκευή για να δικαιωθεί η γέννηση και η λειτουργία του κράτους.

Debtocracy – Δήμαρχος Θεσσαλονίκης: 1-0

του Ορέστη Καλογήρου

Πριν από λίγες ημέρες το ΑΠΘ φιλοξένησε «με τιμές αρχηγού κράτους» το γνωστό «ντοκιμαντέρ». Στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ στο «δικό μας Ηρώδειο», όπως χαρακτηριστικά είπε ένας συνάδελφος. Η πρυτανεία μας φρόντισε με ιδιαίτερη επιμέλεια να ενημερωθεί ολόκληρη η πανεπιστημιακή κοινότητα αλλά και οι συμπολίτες μας.

Σήμερα το ΑΠΘ φιλοξένησε τον Δήμαρχο της Θεσσαλονίκης Γιάννη Μπουτάρη χωρίς καθόλου τιμές. Ήταν μια διδακτική βραδιά.

Μια λιτή ανακοίνωση του Τμήματος Χημείας ενημέρωνε πριν από λίγες ημέρες ότι ο Γιάννης Μπουτάρης ζήτησε να απευθυνθεί στην πανεπιστημιακή κοινότητα της πόλης για να αναπτύξει τις ιδέες του σχετικά με την ανάγκη ο Δήμος και το ΑΠΘ να βρουν κοινό βηματισμό, να συνεργαστούν. Ο Δήμαρχος πάντα ρηξικέλευθος απευθύνθηκε για αυτό το σκοπό στο Τμήμα Χημείας του οποίου είναι απόφοιτος (και πρόεδρος του φοιτητικού συλλόγου του προδικτατορικά). Δεν έγινε γνωστό αν η επιλογή μιας τόσο «κακής» ημέρας με τους φοιτητές να έχουν όλοι γυρίσει στα σπίτια τους και τα μέλη ΔΕΠ να ετοιμάζονται για τον οβελία ήταν επιθυμία του Δημάρχου ή επιλογή του Τμήματος Χημείας.

Το αποτέλεσμα πάντως ήταν απογοητευτικό. Λίγοι συνάδελφοι, ελάχιστοι φοιτητές και μερικοί απλοί πολίτες (σύνολο 100 άνθρωποι) βρέθηκαν στο εντελώς ακατάλληλο παλιό αμφιθέατρο του Χημείου για να ακούσουν τον Γιάννη Μπουτάρη (αντίθετα με το «ντοκιμαντέρ» που όπως μάθαμε αρμοδίως είχε “ιδιαίτερα μεγάλη προσέλευση”).

Theocracy

από το "ελληνάκι"

Πολλές φορές εμπλεκόμαστε σε προβληματισμούς και αντιπαλότητες για διάφορες λεπτομέρειες που επηρεάζουν τη ζωή μας στην Ελλάδα, και ξεχνάμε να δούμε και να εστιάσουμε σε βαθύτερες αιτίες. Για παράδειγμα ξεχνάμε, πως αν θέλουμε όντως να μιλάμε για ανάπτυξη πολιτισμική και κοινωνική άρα και οικονομική, μας οφείλουμε ακόμα έναν Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό και μία Βιομηχανική Επανάσταση˙ φαινόμενα τα οποία επηρέασαν τις ρίζες ολόκληρου του δυτικού πολιτισμού και τα οποία εμείς αγνοήσαμε επιδεικτικά όταν συνέβαιναν.

Και φυσικά συνεχίζουμε να τα αγνοούμε ως μη γενόμενα, αφού καταστάσεις όπως ο διαχωρισμός Κράτους-εκκλησίας, η φορολόγηση της εκκλησίας με ευνοϊκούς όρους και εν τέλει το γεγονός ότι το σύγχρονο ελληνικό Κράτος παραμένει άρρηκτα προσκυνημένο στα ράσα παρέχοντας ένα ιδιαίτερο σύνολο διαπλεκόμενων συμφερόντων δεν φαίνεται να απασχολούν πολλούς. Ακόμα και οι πιο «ανοιχτόμυαλοι επαναστάτες» παραγνωρίζουν το γεγονός ότι όταν κάνουν πορείες στη Βουλή για να κράξουν το Κράτος, λίγα τετράγωνα πιο πέρα, μέσα στην ησυχία και τα γλυκά τιτιβίσματα του Κολωνακίου, στη Μονή Πετράκη, οι business του σκοταδισμού συνεχίζουν as usual.

Βέβαια για να συνεχίσει η μπίζνα του σκοταδισμού, πρέπει να σιγουρευτείς ότι το ποίμνιό σου παραμένει αριθμητικά σταθερό ή έχει έστω αυξητικές τάσεις. Διαφορετικά τα μαθήματα ψευδοηθικής, ανασφάλειας, υποταγής, ενοχής, ασεξουαλικότητας, μοιρολατρείας, νεκρολαγνείας, παραλογισμού και μεταφυσικής που διδάσκεις πάνε στο βρόντο. Φυσιολογική ήταν λοιπόν η αντίδραση σύσσωμης της μαυροφόρας πλέμπας πριν μερικούς μήνες όταν το Υπουργείο Παιδείας και Αστρολογίας ανακοίνωσε ότι στο «νέο Λύκειο» το μάθημα των θρησκευτικών θα είναι πλέον προαιρετικό.

Το φράκο και η φουστανέλα

από το "ελληνάκι"

Ο αείμνηστος Βασίλης Ραφαηλίδης είχε γράψει:

«...Από τη μια μεριά, πάντως, είχαν δίκιο οι ντόπιοι αγωνιστές, που υπέφεραν τα πάνδεινα επί έξι χρόνια, να φοβούνται τους καλαμαράδες: Δεν ήταν λίγοι αυτοί που ήρθαν στην Ελλάδα όχι για να πολεμήσουν, αλλά για να τη διοικήσουν μετά το αίσιο πέρας του αγώνα. Όμως ο αγράμματος λαός δε μισεί τους καλαμαράδες. Τους μισούν οι μισοαγράμματοι προύχοντες και οι κοτζαμπάσηδες, που πριν την επανάσταση συνεργάζονταν αρμονικότατα με τους Τούρκους. Ο αγράμματος άνθρωπος πάντα κατανοεί τη σημασία που έχουν για μία καλύτερη ζωή τα γράμματα, και πάντα θέλει να σπουδάσει τα παιδιά του. Οι επικίνδυνοι είναι οι κολυβογραμματισμένοι, με τα κολυβογράμματά τους που δεν έλειψαν ποτέ από την Ελλάδα. Και που τη χαντάκωσαν. Επειδή ξέρουν να διαβάζουν την Ιερά Σύνοψη, νομίζουν πως ξέρουν και γράμματα.

Πίσω απ’ αυτή τη διαμάχη κρύβεται ο ανηλεής πόλεμος μεταξύ Ελλήνων της Ελλάδας και Ελλήνων του εξωτερικού, που συνεχίζεται. Οι «εσ» πάντα φοβούνται τους «εξ», διότι οι «εξ» είναι συνήθως πιο εγγράμματοι. Κι όποιος ξέρει γράμματα εξουσιάζει ευκολότερα αυτούς που δεν ξέρουν. Εντάξει, αλλά πουθενά στον κόσμο δε βρέθηκε τρόπος να ασκούν την εξουσία οι αγράμματοι. Εκτός από την Ελλάδα όπου την ασκούν συνήθως οι αγράμματοι, καταπιέζοντας τους ακόμα πιο αγράμματους».

Σχεδόν δύο αιώνες μετά τη σύσταση του ελληνικού Κράτους ή ίδια υπόγεια διαμάχη συνεχίζεται. Ένα έθνος που ουδέποτε άφησε να αναπτυχθεί κάποια υποτυπώδης αστική Δημοκρατία, με τη συγκεκριμένη διαμάχη να διέπει οριζόντια όλα τα κοινωνικά στρώματα. Κάπως έτσι έχουμε την ψευδαίσθηση ότι οι κοινωνικές μάχες στην Ελλάδα είναι ταξικές, ενώ στην βαθύτερη ουσία τους είναι θεσμικές. Υπάρχουν οι μεν που προσπαθούν να προσανατολιστούν σε ένα αναπτυγμένο κοινωνικό μοντέλο με τα ιδεώδη του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, και οι δε που αντιλαμβάνονται την έννοια του Κράτους με κριτήρια αμιγώς ατομικά.