Φοβάμαι

...έγραψε ο Μανόλης Αναγνωστάκης το 1983:

Φοβάμαι τους ανθρώπους που εφτά χρόνια
έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι
και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–
βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας
«Δώστε τη χούντα στο λαό».  

Φοβάμαι τους ανθρώπους

που με καταλερωμένη τη φωλιά
πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που σου 'κλειναν την πόρτα
μην τυχόν και τους δώσεις κουπόνια
και τώρα τους βλέπεις στο Πολυτεχνείο
να καταθέτουν γαρίφαλα και να δακρύζουν.

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που γέμιζαν τις ταβέρνες
και τα 'σπαζαν στα μπουζούκια κάθε βράδυ
και τώρα τα ξανασπάζουν
όταν τους πιάνει το μεράκι της Φαραντούρη
και έχουν και «απόψεις».

Φοβάμαι τους ανθρώπους
που άλλαζαν πεζοδρόμιο όταν σε συναντούσαν
και τώρα σε λοιδορούν
γιατί, λέει, δεν βαδίζεις στον ίσιο δρόμο.

Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους.

Φέτος φοβήθηκα ακόμα περισσότερο.

* Το ποίημα «Φοβάμαι» γράφτηκε τον Νοέμβρη του 1983 και δημοσιεύτηκε στην εφημ. Αυγή. 

 

... και παραφράζει ο Μάκης Καραγιάννης στην "Πολιτική Επιθεώρηση":

Φοβάμαι τους ανθρώπους 

που 30 χρόνια έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι 

και ένα ωραίο βράδυ μεσούντος του Μάη 

βγήκαν στις πλατείες κραυγάζοντας «Κλέφτες Κλέφτες». 

Φοβάμαι εκείνους που δεν πληρώνουν φόρους,

-δηλαδή 6 στους 10 έλληνες- 

και ταυτόχρονα οδύρονται για τα χρέη και τα ελλείμματα του κράτους. 

Φοβάμαι εκείνους που βγάζουν μεγάλους λόγους

για την εθνική ανεξαρτησία και την εθνική αξιοπρέπεια

επαιτώντας τα δανεικά των ευρωπαίων. 

Φοβάμαι εκείνους που διορίστηκαν εις βάρος των άλλων,

γλείφοντας τους πολιτικούς, 

και τώρα μουτζώνουν τη βουλή. 

Φοβάμαι εκείνους που γέμιζαν προεκλογικά τις πλατείες της μεταπολίτευσης,

κραδαίνοντας τις πλαστικές σημαίες του πελατειακού κράτους
έτοιμοι για το μεγάλο πλιάτσικο, 

και τώρα τις γεμίζουν πάλι αγανακτισμένοι.

Υποκλίνομαι μόνον στα πραγματικά θύματα: 

τους άνεργους και τους νέους χωρίς ελπίδα.  

Φοβάμαι όταν βλέπω τον λαϊκισμό της νέας εποχής,

με τα γλυκά λόγια του Μίκη 

και τα χρυσοποίκιλτα άμφια του Άνθιμου, 

να απλώνει το βαρύ χέρι πάνω τους.  

Και χθες φοβήθηκα ακόμη περισσότερο.

Η κρίση χωρίς ψευδαισθήσεις

Η θετική προοπτική για την Ελλάδα
περνάει µέσα από τη δηµοσιονοµική εξυγίανση

 

των Σταύρου Λιβαδά, Μάνου Ματσαγγάνη, Γιώργου Προκοπάκη*

 

Η χώρα περνά µία από τις χειρότερες κρίσεις της ιστορίας της. Γι’αυτή την κατάσταση ευθύνονται πολλοί, κυρίως όµως όσοι κυβέρνησαν αυτόν τον τόπο τις τελευταίες δεκαετίες. Ευθύνες έχουν και όσοι συνέβαλαν µε τη στάση τους στην επικράτηση του σηµερινού µοντέλου πολιτικής. Ενός µοντέλου βασισµένου στις πελατειακές σχέσεις, στη διαφθορά, στην ιδιοποίηση δηµόσιου πλούτου, στην αδιαφανή διαχείριση των δηµόσιων πόρων, της ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης, των κοινωνικών υπηρεσιών, του περιβάλλοντος.

Αναµφίβολα η κρίση της οικονοµίας επιβαρύνεται από την παγκόσµια χρηµατοοικονοµική αστάθεια. Κυρίως όµως είναι επακόλουθο της εγχώριας πολιτικής κρίσης. Πίσω από κάθε πτυχή της ελληνικής οικονοµικής κρίσης κρύβεται κάποια από τις παθογένειες του πολιτικού συστήµατος:    

• Η εµπέδωση της αντίληψης ότι η κερδοφορία µιας επιχείρησης εξαρτάται από τις κατάλληλες διασυνδέσεις και όχι την ανταγωνιστικότητά της

• Η συστηµατική παραβίαση της εργατικής, ασφαλιστικής, φορολογικής και περιβαλλοντικής νοµοθεσίας.

• Η ανάδειξη του κράτους σε «µεγαλοεργοδότη», µε κύριο µέληµα την «εξόφληση» κάθε µορφής και είδους «πελατειακών» οφειλών.

• Η εύνοια προςµια κρατικοδίαιτη µεγάλη επιχειρηµατικότητα, εις βάρος τόσο της υγιούς ανταγωνιστικότητας όσο και του κοινωνικού συµφέροντος.

• Η δηµιουργία ενός συµπαγούς δικτύου σχέσεων, βασισµένου στη συναλλαγή, τη διαπλοκή και τη διαφθορά, ανάµεσαστο πολιτικό προσωπικό, την κρατικοδίαιτη επιχειρηµατικότητα και τον ιδιοτελή συνδικαλισµό.

• Η ανεύθυνη συσσώρευση ελλειµµάτων, που η µια κυβέρνηση κληροδοτούσε στην άλλη και όλες µαζί στις νεώτερες γενιές.

Μερικές σκέψεις για την άμεση δημοκρατία

 του Θανάση Πολλάτου


Πρώτα απ’ όλα, θεωρώ πως η άμεση δημοκρατία είναι όχι ένα προτεινόμενο πολίτευμα ή ένα επαναστατικό πρόταγμα, αλλά μια διαδικασία που χρειάζεται πολλή επεξεργασία για να εφαρμοστεί. Λέγοντας άμεση δημοκρατία αναφερόμαστε στη διαδικασία της πλειοψηφικής λήψης των αποφάσεων από μια συνέλευση του συνόλου των πολιτών και όχι από μια συνέλευση αντιπροσώπων τους. Αυτός ο ορισμός, ο οποίος εκτιμώ ότι είναι ως σήμερα ο μοναδικός προτεινόμενος ορισμός από όλους τους ενδιαφερόμενους, είναι υπερβολικά ελλιπής. Για μένα σήμερα, το περιεχόμενο των αποφάσεων που λαμβάνονται είναι πολύ σημαντικότερο από τον τρόπο που λαμβάνονται οι αποφάσεις. Αυτό θα πει ότι δε μας ενδιαφέρει ο τρόπος που λαμβάνονται οι αποφάσεις; Όχι, μας ενδιαφέρει και ο τρόπος που λαμβάνονται οι αποφάσεις, αλλά πρέπει να μας ενδιαφέρει λιγότερο.

Η άμεση δημοκρατία δεν είναι το φάρμακο για κάθε ασθένεια. Αντιθέτως, μπορεί να γίνει και η ίδια ασθένεια. Αν, για παράδειγμα, θέσουμε υπό την κρίση της συνέλευσης των κατοίκων του Αγίου Παντελεήμονα το ερώτημα: «θέλετε να διώξουμε όλους τους ξένους από την Ελλάδα;»· όλοι καταλαβαίνουμε ποια απάντηση θα πάρουμε. Καταλήγω ότι η άμεση δημοκρατία προϋποθέτει ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτή υιοθετείται ως διαδικασία. Συνεπώς η άμεση δημοκρατία είναι απλά μια διαδικασία και όχι ένα πολίτευμα, τουτέστιν δε μπορεί να απαντήσει από μόνη της στο πολιτικό ερώτημα, το ερώτημα της ειρηνικής συμβίωσης μιας κοινωνίας, στο ζήτημα της διαχείρισης της εξουσίας κ.λπ. Το πολιτειακό πλαίσιο ορίζεται τόσο από τους συνταγματικούς κανόνες που διέπουν μια οργανωμένη πολιτεία όσο και από το φαντασιακό της κοινωνίας που υποβαστάζει τους κανόνες αυτούς. Πρόκειται, λοιπόν, πρώτα για μερικές θεσμικές εγγυήσεις που αφορούν στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών κανόνων και στην ύπαρξη των θεσμών που τα διασφαλίζουν, στη διάκριση και στην οριοθέτηση των εξουσιών, στη λειτουργία δημόσιων αρχών κ.λπ. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο που θα διασφάλιζε το φιλελεύθερο χαρακτήρα ενός καθεστώτος και μόνο εκεί μπορώ να φανταστώ και να δεχτώ αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες και άλλες δομές συμμετοχικής δημοκρατίας. Ο Μάρεϊ Μπούκτσιν είναι ένα καλό παράδειγμα στοχαστή που έκανε μια ρεαλιστική και εφαρμόσιμη πρόταση περί της εφαρμογής αμεσοδημοκρατικών διαδικασιών στις σύγχρονες κοινωνίες: πρότεινε την από τα κάτω ενσωμάτωση τέτοιων διαδικασιών στους θεσμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, εμπνεόμενος προφανώς και από την παράδοση της Αμερικανικής Επανάστασης. Αντιστοίχως, οι Οικολόγοι Πράσινοι προτείνουν την υιοθέτηση δημοψηφισμάτων για ζητήματα όμως που δεν άπτονται του πολιτειακού πλαισίου που πάνω κάτω οριοθετήσαμε νωρίτερα. Το ερώτημα, λοιπόν, «να λιντσάρουμε τον Πάγκαλο;» που θα μπορούσε να τεθεί στην αμεσοδημοκρατική συνέλευση του Συντάγματος είναι –πολύ σωστά, καθώς φοβάμαι πως η απάντηση θα ήταν θετική- παράνομο και απαράδεκτο καθώς παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Έλλογη Αριστερά, Αγανάκτηση, Κόλαση

Σε προηγούμενη κινητοποίηση κάποιοι έκαναν μια πραγματικά ευρηματική παράσταση δρόμου. Πραγματοποίησαν την διαδήλωση των «φτωχών βιομηχάνων» οι οποίοι πένητες διαδηλώνουν ζητώντας ελεημοσύνη από την κυβέρνηση για να αυξήσουν τα κέρδη τους. Το σχετικό video κυκλοφορεί και είναι όντως ενδιαφέρον. Μόνο που η ευρηματική παράσταση είχε ένα τεράστιο ένα θεμελιακό λάθος. Χλεύαζε τους βιομήχανους σε μια χώρα χωρίς βιομηχανία. Οι διαδηλωτές ονομάτισαν βιομήχανο τον «πλούσιο» τον ραντιέρη , τον κεφαλαιούχο. Μικρή λεπτομέρεια θα πεις, τι σημασία έχει η ακρίβεια σε ένα happening. Θα σου πω, πως δεν είναι καθόλου λεπτομέρεια καθώς έχει τεράστια σημασία τι ακριβώς νομίζεις ότι υπάρχει δίπλα σου και πως το ονοματίζεις. Είναι διαφορετικό το θέμα ότι στην βιομηχανική Ελλάδα το πρόβλημα είναι τα υπερκέρδη των βιομηχανιών και οι χαμηλοί μισθοί των εργαζομένων από το θέμα πως στην αποβιομηχανοποιημένη Ελλάδα το κεφάλαιο επενδύεται σε πολύ πιο ελαφρές , πιο ευέλικτες , πιο «αρπακόλα» επενδύσεις οι οποίες δεν είναι η βιομηχανία. Η βιομηχανία εμπεριέχει πολύ πιο σύνθετες διαδικασίες που απαιτούν χρόνο εξειδίκευση , προσωπικό και δεσμεύσεις. Οι φίλοι διαδηλωτές βλέπουν την Βουγιουκλάκη στην «Κόρη μου την Σοσιαλίστρια», και τις αδρές κοινωνικές σχέσεις που αποτυπώνονται εκεί αλλά τους διαφεύγει ότι το παλιό εργοστάσιο της Πειραϊκής Πατραικής στο Μ.Πεύκο που ήταν το σκηνικό της ταινίας είναι αποθήκες εδώ και τριάντα χρόνια και ο «βιομήχανος» Κωνσταντάρας αφού έγινε και προμηθευτής του δημοσίου είχε κάνει τα κέρδη του securities και maturities σε κανένα private banking .

Στα όρια των δύσκολων καιρών

Από τη λελογισµένη διαµαρτυρία στην οργισµένη απόρριψη

του Ηλία Νικολακόπουλου*

Οι δώδεκα µήνες που έχουν µεσολαβήσει από την υιοθέτηση του Μνηµονίου φαίνεται ότι υπήρξαν επαρκής χρόνος ώστε να οδηγήσουν στα πρόθυρα της κατάρρευσης ένα κοµµατικό (αλλά και πολιτικό) σύστηµα, το οποίο παρέµενε ακλόνητο επί τρεις δεκαετίες. Και η πορεία αυτή δείχνει να επιταχύνεται µε ραγδαίους ρυθµούς τους τελευταίους µήνες.

Η αρχικά µουδιασµένη αντίδραση γιατην απότοµη µετάβαση από ένα καθεστώς ψεύτικης ευηµερίας (µε δανεικά) στην παρατεταµένη ύφεση, τη συρρίκνωση της αγοραστικής δύναµης και την εκτόξευση της ανεργίας ήταν η σταδιακή αποστασιοποίηση από την πολιτική και τους πολιτικούς. Πάντως, µέχρι τα τέλη του 2010, η κατάσταση φαινόταν ακόµη ως σχετικώς ελεγχόµενη, µε ορισµένους νέους σχηµατισµούς να επιχειρούν, χωρίς ιδιαίτερη σηµασία, να εισδύσουν και να καλύψουν ρωγµές του κοµµατικού συστήµατος. 
 

"Η χρεοκοπία της χώρας τείνει να εξελιχθεί

σε αυτοεκπληρούµενη προφητεία"

Από τις αρχές όµως του 2011, ιδιαίτερα µάλιστα τους δύο τελευταίους µήνες, οι εξελίξεις τείνουν να προσλάβουν ανεξέλεγκτη τροπή. Η έλλειψη προοπτικής και ο φόβος για το παρόν και το µέλλον έχουν οδηγήσει ευρύτατα στρώµατα του πληθυσµού (πιθανότατα την πλειοψηφία) από τη λελογισµένη διαµαρτυρία στην οργισµένη απόρριψη. Η διαθεσιµότητα δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων να συγκεντρώνονται καθηµερινά στο Σύνταγµα, σε µια ετερόκλητη συνάθροιση, όπου οι «300 πραγµατικοί Ελληνες» συνυπάρχουν µε οπαδούς της «ελευθεριακής οργάνωσης της κοινωνίας», αποτελεί ύψιστο δείγµα απελπισίας και όχι ελπίδας όπως ορισµένοι είχαν αρχικά φανταστεί. Απελπισίας γιατί ο µόνος ουσιαστικά τρόπος κοινωνικής συµµετοχής που τους έχει αποµείνει είναι µιακραυγή: «Οσο µας απαγορεύετε να ονειρευτούµε, θα σας απαγορεύουµε να κοιµάστε».

Γαλονάδες και κηπουροί

της Λώρης Κέζα

Η αναρρίχηση στην πολιτική κρίνεται από ορισμένους ως καριέρα στο στρατό. Κάθε στάδιο ανέλιξης, κάθε στυρογγυλοκάθισμα σε καρέκλα, κάθε θητεία στη Βουλή αντιμετωπίζεται ως επίρραμα σε στολή. Οι γαλονάδες δικαιούνται να ομιλούν. Οι αποδέλοιποι οφείλουν να βγάζουν το σκασμό και να χειροκροτούν τη θυμοσοφία των αιρετών. Δεν εκπλήσσει λοιπόν κανέναν η αναστάτωση που προκλήθηκε από την τοποθέτηση του κ. Δημήτρη Δρούτσα σχετικά με τα προνόμια των βουλευτών. Ως διορισμένος εξωκοινοβουλευτικός υπουργός Εξωτερικών θα έπρεπε να περιοριστεί σε ρόλο Χατζηαβάτη και να αντιμετωπίζει με δέος τους ανεπάγγελτους που, όπως ακούσαμε στην τηλεόραση, «έχουν λιώσει τις σόλες των παπουτσιών τους» προκειμένου να εκλεγούν. Τα υποδήματα υπονοούσε και ο κ. Δρούτσας: αν είναι πανάκριβα, όσο τα σκαρπίνια Berluti, υπάρχει μια κοινωνική ανακολουθία. Οι αποδοχές και τα προνόμια των βουλευτών είναι προκλητικά και σε περίοδο λιτότητας αποκτούν συμβολική σημασία.

Το μετέωρο βήμα της ελληνικής διανόησης

του Δημήτρη Β. Τριανταφυλλίδη

Μετεωριζόμενη στο ένα πόδι και μέσα σε θολό τοπίο, η ελληνική διανόηση υποδέχτηκε τη κρίση που ξέσπασε μεν στο οικονομικό πεδίο, αποκάλυψε δε τη γύμνια, την υποκρισία και τη διαφθορά του κοινωνικού μοντέλου που εγκαθιδρύθηκε στη χώρα τον καιρό της «Μεταπολίτευσης».

Το «Κείμενο των 17» στοίχειωνε τους Έλληνες διανοούμενους από το 1974 και μετά. Εκείνη η τολμηρή πράξη στο μέσο της δικτατορίας, είχε θέσει πολύ υψηλά τον πήχη των προσδοκιών μιας μερίδας, τουλάχιστον, σκεπτόμενων πολιτών. Το τσουνάμι όμως της «Μεταπολίτευσης» τα σάρωσε όλα. Οι προηγούμενες αξίες και αρχές καταδικάστηκαν απερίφραστα και ένα μεγάλο μέρος του νεοελληνικού πολιτισμού παραδόθηκε στην πυρά. Εκείνο που ήρθε να το αντικαταστήσει ήταν η ελευθεριότητα που ερχόταν (για άλλη μια φορά) από την Εσπερία, ο απόηχος του Μάη του ’68, το dominium της «προοδευτικής – ανατρεπτικής» σκέψης, το αλληθώρισμα προς την κραταιά, τότε, Ε.Σ.Σ.Δ, το φλερτ με τον Μάο τσε Τουνγκ, η λατρεία κάθε τι που ήταν εχθρικό προς τις Η.Π.Α. ακόμη κι αν επρόκειτο για τον διαβόητο Πολ Ποτ των Ερυθρών Κχμέρ της Καμπότζης. Ήταν δε τόσο ισχυρός ο αντιαμερικανισμός την εποχή εκείνη που πολλοί «πνευματικοί άνθρωποι» απέρριπταν συλλήβδην τον αμερικανικό πολιτισμό, συντασσόμενοι με απόψεις του τύπου «η τζαζ είναι η μουσική της παρακμής», ενώ ένας μεγάλος μουσικοσυνθέτης και επίδοξος πολιτικός ταγός δε δίστασε να χαρακτηρίσει το ταγκό «ως ερωτική πράξη στα όρθια» και ως εκ τούτου καταδικαστέα ως υπεύθυνη για την αποπλάνηση των εργατικών μαζών από το στόχο τους που δεν ήταν άλλος από τη βίαιη κατάληψη της εξουσίας και την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του προλεταριάτου.

Τολμήστε!

Μία έκκληση πνευματικών ανθρώπων της χώρας προς το πολιτικό σύστημα

Θέλουμε να εκφράσουμε με τον πιο σαφή τρόπο την αγωνία μας για τη δραματική κατάσταση του τόπου. Η ισότιμη ένταξή μας στην Ευρώπη, αναγκαία για την επιβίωση της Ελλάδας ως σύγχρονης προηγμένης χώρας, αλλά και οι σημαντικές πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές κατακτήσεις που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της, απειλούνται σήμερα σοβαρά.  

Ως υπεύθυνοι πολίτες νοιώθουμε την ανάγκη να μιλήσουμε, καθώς οι φωνές του λαϊκισμού και της ανευθυνότητας κυριαρχούν στο δημόσιο λόγο, κρύβοντας από τους περισσότερους Έλληνες τη σοβαρότητα της κατάστασης και προτείνοντας λύσεις καταστροφικές, ανεδαφικές ή εξωπραγματικές σε στιγμή κρίσης.

Απευθύνουμε έκκληση σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις του τόπου, σε όποια θέση και αν βρίσκονται: στον πρωθυπουργό, την κυβέρνηση και τους βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος, αλλά και τον αρχηγό και τους βουλευτές της αξιωματικής αντιπολίτευσης και τους αρχηγούς και τους βουλευτές των άλλων κομμάτων. 

• Τους καλούμε όλους να αλλάξουν νοοτροπία, να παραμερίσουν τις ιδιοτέλειες, τις προσχηματικές αντιμαχίες, εσωκομματικές και εξωκομματικές, τους υπολογισμούς, τους συμψηφισμούς, καθώς και τις αγκυλωμένες στο παρελθόν ιδεολογικές και πολιτικές περιχαρακώσεις και να αναλάβουν επιτέλους στο ακέραιο τις ευθύνες τους.

• Τους ζητούμε να μιλήσουν με ειλικρίνεια στους έλληνες πολίτες για τους κινδύνους που απειλούν τη χώρα, για τον αγώνα και τις θυσίες που απαιτεί η σωτηρία και η ανάκτηση της αξιοπρέπειάς της, και να εργαστούν σκληρά και συστηματικά για τη νέα στροφή. 

Ο τόπος χρειάζεται μια ηγεσία ευθύνης και εθνικής ανασυγκρότησης που, σε συνεργασία με τους ευρωπαίους εταίρους μας, θα κάνει τα απαραίτητα για τη σωτηρία. Η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο, και μόνο συντονισμένες ενέργειες, βασισμένες σε ένα νέο πνεύμα ομοψυχίας μπορούν να αποτρέψουν πλέον την καταστροφή. 

Όσοι αγνοούν προκλητικά τα σημεία των καιρών και, επιδεικνύοντας ασυγχώρητη ιδιοτέλεια, επιμένουν να επενδύουν στην κατάρρευση με οδηγό το δικό τους προσωπικό ή κομματικό συμφέρον, θα χρεωθούν στο ακέραιο την καταστροφή της χώρας. 

Υπάρχει ακόμη καιρός να σωθούμε, αν αυτοί που εκπροσωπούν τον λαό και παίρνουν τις αποφάσεις για λογαριασμό του, όπου κι αν βρίσκονται, είτε στην κυβέρνηση είτε στην αντιπολίτευση, είτε σε άλλους συλλογικούς φορείς ή όργανα, τολμήσουν να κάνουν το καθήκον τους.

Οι κατακτήσεις της σημερινής Ελλάδας στηρίχθηκαν σε κόπους και θυσίες γενεών. Δεν έχουμε δικαίωμα, πολιτικοί και πολίτες, να τις εγκαταλείψουμε ούτε να αφήσουμε κανέναν να τις καταστρέψει. Δεν έχουμε δικαίωμα να υποθηκεύσουμε το μέλλον και τα όνειρα των νέων και των επερχόμενων γενεών.

Υπογράφουν, από τα γράμματα και τις τέχνες:

 Θανάσης Βαλτινός

Κική Δημουλά

Απόστολος Δοξιάδης

Τάκης Θεοδωρόπουλος

Αθηνά Κακούρη

Μένης Κουμανταρέας

Γιάννης Κουνέλης

Πέτρος Μάρκαρης

Τάσος Μπουλμέτης

Βασίλης Παπαβασιλείου

Διονύσης Σαββόπουλος,

Γιώργος Σκαμπαρδώνης

Αλέκος Φασιανός

Από την ακαδημαϊκή-επιστημονική κοινότητα:

Νίκος Αλιβιζάτος

Νάσος Βαγενάς

Γιάννης Βούλγαρης

Γιώργης Γιατρομανωλάκης

Άγγελος Δεληβοριάς

Γιώργος Δερτιλής

Αρίστος Δοξιάδης

Ορέστης Καλογήρου

Στάθης Καλύβας

Βάσω Κιντή

Ανδρέας Κούρκουλας

Νίκος Μουζέλης

Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος

Γιώργος Παγουλάτος

Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Παύλος Σούρλας

Γιάννης Στουρνάρας

Σταύρος Τσακυράκης

Χαρίδημος Τσούκας

(από τη σελίδα "Τολμήστε" στο Facebook)

Το 1821 και εμείς

του Δ. Γουσέτη

Στο βιβλίο του γνωστού φιλόσοφου Έρνεστ Γκέλλνερ «Conditions of Liberty» (ελληνική μετάφραση: «Η κοινωνία των πολιτών και οι αντίπαλοί της», Παπαζήσης), υπάρχει η εξής σύντομη περιγραφή των μουσουλμανικών χωρών: «Εκεί η κοινωνία [δεν κυβερνιέται από τους πολίτες]. Κυβερνιέται από κυκλώματα, οιονεί φυλές, συμμαχίες σφυρηλατημένες σύμφωνα με τη συγγένεια ή/και τις ανταλλασσόμενες εκδουλεύσεις [δηλαδή ρουσφέτια] ή/και την κοινή θρησκευτική προέλευση και την κοινή θεσμική εμπειρία. Ωστόσο, εξακολουθεί σε γενικές γραμμές να βασίζεται, κυρίως, στην προσωπική εμπιστοσύνη, παρά στις επίσημες σχέσεις, που επικρατούν σε μία καθορισμένη γραφειοκρατική δομή. Το περίεργο, όμως, είναι ότι σε τούτες τις κοινωνίες, το σύστημα αυτό δεν προκαλεί μεγάλη δυσαρέσκεια και είναι ευρέως αποδεκτό ως φυσιολογικό. Εκείνο που κάνει εντύπωση στους μελετητές είναι ο παράξενος συνδυασμός της [αυστηρής] θρησκευτικής ηθικής και των κυνικών πελατειακών σχέσεων».

Διαβάζοντας αυτό το απόσπασμα, πολλοί θα σηκώσουν τους ώμους με αδιαφορία, θεωρώντας ότι δεν μας αφορά. Όμως οι οξυδερκέστεροι και όσοι ασχολήθηκαν λίγο με τη μελέτη της ελληνικής κοινωνίας αντιλαμβάνονται αμέσως ότι αυτή η περιγραφή μας ταιριάζει «γάντι». Όπως και οι μουσουλμανικές, είμαστε μια κοινωνία καθυστερημένη, που ο Γκέλλνερ αποκαλεί «κατακερματισμένη» (segmentary). Θα αναφερθώ σε τέσσερις εκδηλώσεις του κατακερματισμού μας:

Στη χώρα όπου έβρεχε ανθρώπους

"κάθε φορά που συμβαίνει ένα γεγονός, μικρό ή μεγάλο, 

άξιας σημασίας ή ανάξιο, όλοι οι κάτοικοι της μικρής αυτής 

χώρας της Βαλκανικής χερσονήσου πέφτουν από τα σύννεφα"

του Δημήτρη Β. Τριανταφυλλίδη

Η Ελλάδα είναι μια χώρα της Βαλκανικής, στην οποία ζουν 10 εκατομμύρια άνθρωποι, εκ των οποίων τα 10 εκατομμύρια είναι πολιτικοί αναλυτές, οικονομολόγοι και ειδικοί σε όλα εκείνα τα πολυσύνθετα και περίπλοκα ζητήματα με τίτλους όπως swaps, options, εξωτερικό χρέος, έλλειμμα, ισοζύγιο εμπορικών συναλλαγών κλπ. Την ίδια στιγμή η Ελλάδα είναι μια χώρα, στην οποία η παραγωγικότητα της εργασίας ανά εργαζόμενο είναι εξαιρετικά χαμηλή, οι επενδύσεις που γίνονται είναι εντάσεως εργασίας και όχι τεχνολογίας ή γνώσης, οι εισαγωγές είναι πάντα περισσότερες από τις εξαγωγές και η διεκπεραίωση μιας απλής συναλλαγής με οποιοδήποτε τμήμα του δημόσιου τομέα μια περιπέτεια με αβέβαιο τέλος.

Ωστόσο η Ελλάδα είναι η χώρα, στην οποία συχνά πυκνά βρέχει ανθρώπους. Κάθε φορά που συμβαίνει ένα γεγονός, μικρό ή μεγάλο, άξιας σημασίας ή ανάξιο, όλοι οι κάτοικοι της μικρής αυτής χώρας της Βαλκανικής χερσονήσου πέφτουν από τα σύννεφα. Είναι μάλιστα, τόσο έκδηλη η έκφραση της απορίας στα πρόσωπα τους, που ένας ξένος, τρίτος παρατηρητής δεν έχει την παραμικρή αμφιβολία για την ειλικρίνεια τους.